Zorg en Gezondheid brengt voor elke Vlaamse gemeente de gezondheidsimpact van het wegverkeer in kaart

  • 17 september 2018

Het wegverkeer heeft in Vlaanderen een belangrijke impact op de gezondheid. Lokale besturen kunnen nu in één oogopslag zien wat die gezondheidsimpact is in hun gemeente ten opzichte van andere gemeentes. Dat kunnen ze zien in de nieuwe “Gezondheidsindicator Mobiliteit”. De Gezondheidsindicator Mobiliteit geeft elke Vlaamse gemeente een score op 4 parameters: gezonde luchtkwaliteit, afwezigheid van verkeersgeluid, verkeersveiligheid en actieve mobiliteit. Het zijn geen scores voor de gemeente op zich, maar een score die toont hoe die gemeente zich voor die parameters verhoudt ten opzichte van andere gemeentes. Het moet een stimulans zijn voor lokale besturen om initiatieven te nemen die de gezondheid van hun burgers beschermen en bevorderen.    

Stefan Acke, milieugezondheidskundige bij Zorg en Gezondheid:  “Elk lokaal bestuur kan met dit instrument ontdekken waarop ze in hun gemeente kunnen inzetten om de impact van het wegverkeer op de gezondheid te verbeteren, bijvoorbeeld door initiatieven te nemen om het lawaai te reduceren of door fietsgebruik te stimuleren. Zo kunnen ze hun lokaal gezondheidsbeleid kwaliteitsvol onderbouwen. De scores in onze gezondheidsindicator tonen hoe een gemeente zich voor 4 parameters verhoudt ten opzichte van andere gemeentes, wat een stimulans kan zijn om te verbeteren. Binnenkort reiken we hen nog een aantal extra instrumenten aan waarmee ze aan de slag kunnen om de publieke ruimte gezonder te maken. Gezond Leven, partnerorganisatie van de Vlaamse Overheid en de Logo’s, zullen hen hierbij in kader van Gezonde Gemeente ondersteunen.

Lokale Gezondheidsindicator Mobiliteit

De gezondheidsimpact van mobiliteit wordt bepaald door verschillende factoren. In gezondheidsstudies wordt hoofdzakelijk rekening gehouden met vier parameters die een impact hebben op gezondheid: luchtverontreiniging, geluidshinder, verkeersongevallen (verkeersveiligheid)  en actieve mobiliteit.

In de Gezondheidsindicator Mobiliteit wordt de gezondheidsimpact van deze 4 parameters beschouwd op gemeentelijk of stedelijk niveau. Voor elke parameter toont een score de ranking van een gemeente ten opzichte van alle Vlaamse gemeenten/steden. Per parameter kan een gemeente zich verder vergelijken met andere gemeenten of steden met dezelfde typologie (volgens een indeling van Belfius).

De 4 beschouwde variabelen (luchtverontreiniging, geluidshinder, verkeersongevallen en actieve mobiliteit) die een impact op gezondheid hebben, worden in de Lokale Gezondheidsindicator Mobiliteit in een positieve betekenis uitgedrukt.

  • Luchtverontreiniging wordt weergegeven door de parameter “gezonde luchtkwaliteit”. De  score voor deze paramater is gebaseerd op de blootstelling van aan stikstof (NO2) die door het wegverkeer in de lucht komt, berekend met gegevens over wegverkeer uit 2016.  
  • Geluidshinder wordt weergegeven door de parameter “afwezigheid verkeersgeluid”. De score voor deze parameter is gebaseerd op de geluidskaarten van 2015 die voor Vlaanderen zijn opgesteld.
  • Verkeersongevallen  wordt weergegeven door de parameter “verkeersveiligheid”. De score voor deze parameter is gebaseerd op het aantal verkeersslachtoffers in de periode 2014-2016.
  • De parameter “actieve mobiliteit” geeft het aandeel van actief pendelen (wandelen, fietsen of openbaar vervoer) weer voor een gemeente/stad. De score voor deze parameter is gebaseerd op gegevens uit de gemeente- en stadsmonitor van 2017.

De gezondheidsindicator mobiliteit staat op https://www.zorg-en-gezondheid.be/luchtverontreiniging-en-geluid-gezondheidsimpact-mobiliteit
Stefan Acke, milieugezondheidskundige bij Zorg en Gezondheid: “De lokale gezondheidsindicator mobiliteit geeft nu een eerste meting. Iedere gemeente kan zichzelf vergelijken met gelijkaardige gemeenten, zijn eigen inzicht aanscherpen en kiezen waarop de komende jaren ingezet wordt. We hopen zo een dialoog op te starten in en tussen gemeentes, om op zoek te gaan naar frisse ideeën en concrete initiatieven.”
 
De Lokale Gezondheidsindicator Mobiliteit is een beleidsinstrument gemaakt door de partnerorganisatie Milieugezondheidszorg. Dit samenwerkingsverband tussen het Provinciaal Instituut voor Hygiëne, de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek en het Vlaams Instituut Gezond Leven wordt gefinancierd door Zorg en Gezondheid.

Tips en adviezen:

Op de studiedag Gezonde Publieke Ruimte van 20 september (https://www.gezondleven.be/opleidingen/studiedag-gezonde-publieke-ruimte) worden een aantal extra instrumenten voorgesteld die helpen om binnen het ruimtelijke plannings- en inrichtingsproces prioriteiten te kiezen vanuit een gezondheidsreflex en om participatie en integraal werken mogelijk te maken.

De partnerorganisaties van Zorg en Gezondheid in het preventief gezondheidsbeleid en de Logo’s engageren zich om lokale besturen op weg te helpen om gezondheid te integreren in het lokale beleid: www.vlaamselogos.be en www.gezondheidenmilieu.be. Vanaf 20 september is er meer informatie hierover te vinden op www.gezondepubliekeruimte.be en www.gezondegemeente.be.

De gezondheidsindicator mobiliteit staat op https://www.zorg-en-gezondheid.be/luchtverontreiniging-en-geluid-gezondheidsimpact-mobiliteit