Wetenschappelijk onderzoek vrijheidsbeperkende maatregelen in de geestelijke gezondheidszorg

De ontwikkeling van een Multidisciplinaire Richtlijn voor de preventie en toepassing van afzondering en fixatie in de residentiële geestelijke gezondheidszorg

Deze  multidisciplinaire richtlijn (MDR), ontwikkeld door het Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, is wetenschappelijk en juridisch onderbouwd en bevat aanbevelingen voor zowel beleidsmedewerkers als hulpverleners en werd in samenspraak met de sector uitgetekend. Deze MDR is zowel gericht op de doelgroepen kinderen en jongeren, volwassenen als ouderen, inclusief personen met een intellectuele beperking of een vorm van dementie. De richtlijn handelt daarbij specifiek over afzondering en fixatie in de context van escalatie en agressie bij de zorggebruiker. Er wordt uitgebreid ingegaan op zowel de preventie van afzondering en fixatie als aanbevelingen voor de toepassing van afzondering en fixatie. De MDR werd ontwikkeld met zicht op de toekomst.

Van de psychiatrische ziekenhuizen en de A- en K-diensten van algemene ziekenhuizen wordt verwacht dat ze hun beleid naar deze MDR oriënteren. De opvolging hiervan kan door Zorginspectie opgenomen worden (bv. tijdens een thematische inspectieronde).

Op basis van bijkomend onderzoek werd de oorspronkelijke richtlijn aangevuld met (1) concrete toelichtingen, tips, handvaten en inspiratie en (2) aanbevelingen voor de praktische uitvoering van afzondering en fixatie, die zowel gelden in de residentiële GGZ, als de residentiële brede jeugdhulp. 

Lees het rapport over de ontwikkeling van de intersectorale aanbevelingen voor de praktische uitvoering van afzondering en fixatie

Intersectorale richtlijn voor de preventie en toepassing van afzondering en fixatie in de integrale jeugdhulp, de forensische jeugdzorg en de geestelijke gezondheidszorg voor kinderen en jongeren

In maart 2020 startte het Steunpunt WVG - naar analogie met de MDR voor de geestelijke gezondheidszorg - een bijkomend onderzoek op voor de ontwikkeling van een intersectorale richtlijn voor de preventie en toepassing van afzondering en fixatie in de brede jeugdhulp. Het onderzoek betreft een juridische, mensenrechtelijke benadering én een psychologische, (ortho)pedagogisch en geneeskundige/verpleegkundige benadering en loop tot eind juni 2021. Bedoeling is om voor alle types van voorzieningen een uniforme richtlijn te ontwikkelen waar mogelijk, en een gedifferentieerde richtlijn waar nodig. Het onderzoek moet leiden tot handvaten voor een breed beleid in het omgaan met afzondering en fixatie.

Gesloten opvang van minderjarigen in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie in Vlaanderen: een rechtspositieregeling

Er loopt momenteel een onderzoek naar de rechtspositie van minderjarigen in settings met gesloten opvang. Dat onderzoek wil een kader creëren voor een Vlaamse regelgeving inzake de rechtspositie van minderjarigen in gesloten opvang, in overeenstemming met het geldende mensen- en kinderrechtelijk kader. De forensische afdelingen van de kinder- en jeugdpsychiatrie vallen echter buiten de scope van dit onderzoek, mede gezien het Decreet Rechtspositie van de minderjarige in de jeugdhulp niet (ten volle) van toepassing is op deze afdelingen.

Ook op de For-k diensten bestaat er echter de nood om, op gelijkaardige wijze, de actuele interne rechtspositie van minderjarigen af te stemmen op het (relevante) internationale mensen- en kinderrechtelijk kader. Daarom zal er eind 2020 een soortgelijk onderzoek starten dat, aanvullend op het huidige onderzoek, een kader zal creëren voor regelgeving inzake de rechtspositie van minderjarigen die in For-K diensten verblijven.