Vlaanderen draait proef met eerstelijnspsychologen voor ouderen

  • 26 maart 2019

Ook ouderen zijn kwetsbaar voor geestelijke gezondheidsproblemen. Uit de evaluatie van de Vlaamse projecten eerstelijnspsychologische functie is gebleken dat ouderen (+65 jaar) een moeilijk bereikbare doelgroep zijn. Het federale terugbetalingssysteem van eerstelijnspsychologen dat sinds kort uitgerold wordt over België richt zich specifiek tot volwassenen (18 tot 65 jaar) waardoor ouderen hier niet op kunnen terugvallen. Daarom trekt Vlaanderen geld uit voor experimentele projecten die nagaan hoe de eerstelijnspsychologische zorg best aangeboden kan worden aan ouderen met milde of matige psychische klachten. Ook ouderen hebben immers recht op een laagdrempelige, toegankelijke en betaalbare eerstelijnspsychologische zorg.

Vereenzaming, aanpassingsproblemen, rouwproblemen, depressie, overmatig gebruik van psychofarmaca en medicatie zijn gekende problemen waar vooral ouderen mee kampen. Een groot aantal wetenschappelijke publicaties wijst op het belang van de eerstelijnszorgverleners en dan vooral van huisartsen bij de aanpak van geestelijke gezondheidsproblemen bij ouderen. De meeste ouderen zien hun huisarts immers regelmatig en krijgen hun zorg aanvankelijk liever van een vertrouwde eerstelijnshulpverlener dan van een ongekende gespecialiseerde voorziening. Daarom verspreidde het Agentschap Zorg en Gezondheid eind 2018 een oproep naar de Vlaamse eerstelijnszones. 33 van de 60 eerstelijnszones dienden in februari een projectaanvraag in en zullen experimenten opzetten: op welke locatie, met welke methodieken en vanuit welke samenwerkingsverbanden kunnen ouderen met matige psychische klachten (best) bereikt worden. Zes projecten werden geselecteerd door een jury samengesteld uit het teams geestelijke gezondheidszorg en eerste lijn van het agentschap Zorg en Gezondheid die ook nauw met de federale overheid hebben afgestemd.

Jo Vandeurzen, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin: “Door de focus op ouderen te leggen, bereiken we een doelgroep die niet kan profiteren van de federale terugbetaling van de eerstelijnspsycholoog. Door deze projecten nauw op te volgen en wetenschappelijk te evalueren, willen we anticiperen op een mogelijke uitbreiding van het federale terugbetalingssysteem naar ouderen.”

Taken van de eerstelijnspsycholoog

De eerstelijnspsycholoog heeft drie grote opdrachten:

  • Verstrekken van laagdrempelige, kortdurende en vlot toegankelijke zorg
  • Nauwe samenwerking met zorgverleners verzekeren en uitbouwen van een lokaal netwerk van actoren binnen en buiten de zorgsector
  • Ondersteunen van de partners binnen en buiten zorgsector om psychologische problemen te leren herkennen.

De eerstelijnspsycholoog richt zich naar ouderen met milde tot matige psychische klachten die op korte termijn hulp nodig hebben en met weinig contacten verder geholpen kunnen worden. Hij start met een inschatting van de problematiek en geeft kortdurende zorg in een vijftal sessies. De huisarts is de belangrijkste verwijzer, maar ouderen kunnen ook via andere kanalen, zoals het woonzorgcentrum of het CAW, tot bij de eerstelijnspsycholoog komen.  

De eerstelijnspsycholoog werkt nauw samen met de partners in de eerstelijn en geestelijke gezondheidszorg om ouderen gericht te kunnen doorverwijzen. Binnen het project wordt aan de cliënt een tarief aangerekend van 11 euro per consultatie of 4 euro voor personen met een verhoogde tegemoetkoming binnen de ziekte- en invaliditeitsregelgeving en voor cliënten in budgetbegeleiding, budgetbeheer of schuldbemiddeling. Zeer kwetsbare ouderen bv. zonder wettig verblijf of waarvan de maximumfactuur voor de uitgaven van geneeskundige verzorging bereikt is, dienen geen tarief te betalen.

Voor de projectoproep is een totale financiering van 455.000 euro voorzien op jaarbasis. Hiermee kunnen zes projecten gefinancierd worden in Vlaanderen die meteen aan de slag kunnen. Per project is er jaarlijks een budget van 75.833 euro voorzien. Hiermee kan ieder project een master in de psychologische wetenschappen met minimum 5 jaar beroepservaring aanwerven (1 VTE). Verwacht wordt dat elk project jaarlijks een 200-tal ouderen met milde of matige psychische problemen kan helpen. Binnen de projecten zal ook de ontwikkeling van een laagdrempelig groepsaanbod geëxploreerd worden.

In volgende eerstelijnszones zullen op korte termijn de projecten eerstelijnspsychologische functie voor ouderen starten:

  • Eerstelijnszone Leuven, Vlaams-Brabant
  • Eerstelijnszone Scheldekracht, Oost-Vlaanderen
  • Eerstelijnszone Tienen-Landen, Vlaams-Brabant
  • Eerstelijnszone Baldemore, Antwerpen
  • Eerstelijnszone Zuid-Oost-Limburg, Limburg
  • Eerstelijnszone Oostende-Bredene, West-Vlaanderen