Vlaanderen bouwt eigen sociale bescherming uit

  • 4 maart 2016

Met de definitieve goedkeuring van het decreet Vlaamse sociale bescherming door de Vlaamse regering, na advies van de Raad van State, werd vandaag een nieuwe belangrijke stap gezet in de uitbouw van de Vlaamse Sociale Bescherming. Met dit decreet timmert Vlaanderen aan een eigen laag bovenop de federale sociale zekerheid. De Vlaamse overheid kiest resoluut voor een solidaire en zorgzame samenleving. Het decreet zal nu worden voorgelegd aan het Vlaams Parlement.

Wie zorg en ondersteuning nodig heeft, kan rekenen op verschillende tegemoetkomingen en ondersteuningsvormen. Daarvoor staat de Vlaamse Sociale Bescherming. Door de zesde staatshervorming kwamen belangrijke bevoegdheden op vlak van welzijn en zorg naar Vlaanderen. Deze worden nu stap voor stap in een nieuw Vlaams model geïntegreerd. Het garanderen dat de overdracht van de bevoegdheden correct verloopt, is prioritair. Continuïteit is hierbij, in eerste instantie, van belang.

Verplichte verzekering

De conceptnota Vlaamse sociale bescherming legde reeds de krijtlijnen vast. Het eerste decreet Vlaamse sociale bescherming vormt de wettelijke basis voor de uitvoering ervan. Er komt een Vlaamse verplichte verzekering voor zorg met verschillende pijlers. Die is gekoppeld aan de premie van 50 euro per jaar en bouwt verder op de Vlaamse zorgverzekering. Tegenover de premie die jaarlijks wordt betaald, staan rechten op tegemoetkomingen en financieringen die zorg betaalbaar maken voor iedereen in Vlaanderen.

Eerste fase

In een eerste fase, waarvoor nu de decretale basis werd vastgelegd, worden de zorgverzekering, de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden en het basisondersteuningsbudget voor personen met een handicap opgenomen.

Het voorontwerp van decreet werd aangepast aan de bemerkingen van de Raad van State.

De bedragen en indexering van de tegemoetkomingen werden opgenomen in het decreet. De tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden wordt nu bovendien ook van toepassing op de inwoners van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

De tegemoetkoming hulp aan bejaarden (THAB) kan men ontvangen vanaf 65 jaar omwille van een verminderde graad van zelfredzaamheid. Vanaf 1 januari 2017 zal Vlaanderen deze tegemoetkoming overnemen van het federale niveau. Het decreet koppelt de tegemoetkoming aan de premie voor de Vlaamse Sociale Bescherming. De tegemoetkoming vergoedt de meerkost die de persoon ondervindt wegens zijn verminderde zelfredzaamheid. Zij biedt maandelijks een forfaitair bedrag dat varieert volgens 5 categorieën van zorgzwaarte. De tegemoetkoming is inkomensgerelateerd.

De Raad van State oordeelde dat ook de Vlaamse Gemeenschap hiervoor bevoegd is voor de toepassing van de THAB in Brussel. Het blijft in Brussel uiteraard een facultatieve verzekering. Daarnaast zal een cumulverbod worden toegepast.

(Ook de regeling voor personen die gebruik gemaakt hebben van hun vrij verkeer binnen Europa en in Vlaanderen werken maar wonen in Wallonië, werd uitgebreid. Het gaat hier om een zeer kleine groep.)

De eerste onderdelen van de Vlaamse sociale bescherming die nu opgenomen zijn, betreffen naast de tegemoetkoming hulp aan bejaarden ook de zorgverzekering en het basisondersteuningsbudget.

De Vlaamse zorgverzekering biedt de zwaar zorgbehoevende (zonder leeftijdsgrens) een maandelijkse tegemoetkoming als vergoeding van niet-medische kosten, zowel thuis als in een residentiële voorziening. Bij opname in het woonzorgcentrum (WZC) of het psychiatrisch verzorgingstehuis (PVT) wordt de zorgverzekering toegekend ongeacht de zorgzwaarte. Het bedrag kan men vrij besteden en men hoeft geen bewijzen voor te leggen.

Het basisondersteuningsbudget voor personen met een handicap (BOB) is een nieuwe Vlaamse tegemoetkoming die vanaf september 2016 gefaseerd zal ingaan. Deze zal een maandelijks, forfaitair bedrag (300 euro) bieden, aan personen met een erkende handicap (aanvraag voor 65 jaar) en een vastgestelde ondersteuningsnood. De eerste groep die een BOB ontvangt zijn volwassenen die sinds 2014 wachten op handicapspecifieke zorg.

Eén dossier

De zorgkassen die de zorgverzekering uitvoeren, zullen vanaf 2017 ook de THAB uitbetalen. Zo zal er maar één dossier zijn. We gaan in het decreet uit van een automatische toekenning van rechten.

De burger zal zelf rechtstreeks een aanvraag kunnen doen. Uiteraard kan hij ook terecht bij zijn zorgkas. Maar ook een sociale dienst (een OCMW, sociale dienst van de gemeente, Sociaal Huis of dienst maatschappelijk werk van het ziekenfonds) zal kunnen helpen bij de aanvraag, zoals dit nu reeds mogelijk is. We zetten in op digitalisering zonder de burgers te vergeten die hier geen toegang toe hebben.

Eén geheel

Door alle pijlers van de Vlaamse sociale bescherming samen te brengen in één geheel, zullen ook de verschillende onderdelen op elkaar kunnen worden afgestemd. Dit gebeurt stap voor stap. Het is een ambitieuze oefening om een eigen financiering van zorg uit te bouwen die transparant is voor de burger en op een efficiënte manier wordt georganiseerd. De ambitie is dat de persoon met een zorgnood zo lang mogelijk kan participeren aan de samenleving door de juiste zorg te bieden en hem zoveel mogelijk het stuur in handen te laten houden.

Jo Vandeurzen, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin juicht de principiële goedkeuring van het decreet toe: “Een coherent zorgbeleid dat de verschillende aspecten van zorgverstrekking en hulpverlening in Vlaanderen alsmaar meer integreert, is waar het in de Vlaamse Sociale Bescherming op aankomt. Ze versterkt onze ambitie om Vlaanderen nog meer uit te bouwen tot een zorgzame samenleving, en dit voor élke Vlaming. Een solidaire samenleving ook waar de zorggebruiker via één loket zijn weg vindt naar een zorgverlening op maat waarover hij zelf de regie voert. We realiseren met dit decreet daarin een eerste fase.”

Het decreet zal nu worden voorgelegd aan het Vlaams Parlement.

Meer info