Update ziekenhuisbrede kwaliteitsindicatoren

  • 25 juli 2019

Op de website Zorgkwaliteit.be staat een update online van de ziekenhuisbrede kwaliteitsindicatoren voor ziekenhuizen. Het gaat over resultaten tot en met 2018 over handhygiëne, geneesmiddelenvoorschriften, veilig heelkunde en patiëntenidentificatie. Er is een positieve evolutie in de resultaten op de vier indicatoren doorheen de jaren. Op bepaalde vlakken is er nog verbeterpotentieel.

Update ziekenhuisbrede indicatoren

Naast ziektespecifieke informatie, zijn er een aantal aspecten van de zorg die breder gaan dan één bepaalde aandoening (bijv. borstkanker) en die gaan over elementen die de zorg voor alle patiënten in het ziekenhuis beïnvloeden. In die zin geven deze indicatoren eerder een beeld van het ziekenhuisbrede kwaliteitsbeleid.

De ontwikkeling van deze ziekenhuisbrede kwaliteitsindicatoren is gebeurd in de schoot van het project VIP² Algemene Ziekenhuizen, via een multidisciplinair samengestelde ontwikkelingsgroep met brede vertegenwoordiging vanuit de sector.

Momenteel is er een update beschikbaar voor volgende indicatoren:

  1. Basisvereisten handhygiëne: Hoeveel procent van de zorgverleners per ziekenhuis voldoet aan de basisvereisten voor een goede handhygiëne?
  2. Geneesmiddelenvoorschrift: Hoeveel procent van de geneesmiddelenvoorschriftlijnen is volledig? Bevatten alle geneesmiddelen genoteerd op het voorschrift alle informatie om een correcte aflevering en toediening mogelijk te maken?
  3. Identificatie van patiënten: Hoeveel procent van de gecontroleerde patiënten draagt een identificatie-armbandje met alle vereiste én correcte gegevens erop?
  4. Checklist Veilige Heelkunde: Hoeveel procent van de 22 uit te voeren controles werden daadwerkelijk uitgevoerd voor, tijdens en na een chirurgische ingreep?

Er is geen verplichte deelname aan deze kwaliteitsindicatoren. Van de 61 ziekenhuizen in Vlaanderen zijn er twee ziekenhuizen die niet deelnemen aan de metingen. Twee andere ziekenhuizen nemen wel deel, maar verkiezen hun resultaten niet te publiceren. Enkele ziekenhuizen zijn pas later ingestapt en rapporteren niet over alle jaren data. De indicator Veilige Heelkunde is niet van toepassing op de revalidatieziekenhuizen.

Enkele aandachtspunten

Opmerkelijk is alvast dat er een positieve evolutie is in de resultaten op de vier indicatoren doorheen de jaren. De mediaan en gemiddelde scores nemen toe, de spreiding tussen ziekenhuizen neemt af. Meerdere factoren kunnen hier mogelijks bepalend zijn:

  1. Zo is er het niet te onderschatten effect van transparantie en dus het publiek rapporteren van deze resultaten. Ziekenhuizen worden er toe aangezet hun eigen resultaten te evalueren, te leren van elkaar en gerichte verbeteracties op te zetten.
  2. Tevens is er de golf van ziekenhuisaccreditaties. Zo goed als elk Vlaams ziekenhuis heeft momenteel één of meerdere accreditatierondes doorlopen. Het beleid, verbeteracties en de resultaten op deze kwaliteitsdomeinen worden steeds meegenomen bij elke accreditatieronde.
  3. Ook is er mogelijks een effect van de toenemende implementatie van elektronische patiëntendossiers, en dan meer bepaald voor de indicatoren volledig geneesmiddelenvoorschrift en checklist veilige heelkunde, waarbij de registratie en/of uitvoer van deze indicatoren gefaciliteerd wordt.

Svin Deneckere, directeur van het Vlaams Instituut voor Kwaliteit van Zorg (VIKZ): "We stellen een positieve evolutie vast in alle ziekenhuisbrede kwaliteitsindicatoren. Wel is er nog verbeterpotentieel op bepaalde vlakken. Zo zien we dat de spreiding in de resultaten soms wel groot blijft. Er zijn ziekenhuizen die op bepaalde indicatoren nog steeds ondermaats scoren. Ook worden de met de sector vooropgezette streefwaardes nog niet altijd behaald."

Zeker op het vlak van de volledigheid van geneesmiddelenvoorschrift en volledige toepassing van de checklist Veilige Heelkundeis er nog verbeterpotentieel. Dit is belangrijk gezien studies aantonen dat:

  • Medicatiefouten, en dan meer specifiek toedieningsfouten, op nummer één staat van de meest gemaakte fouten in de gezondheidszorg. Ongeveer 6% van alle medicatieopdrachten bevat fouten. 10% van de medicatieopdrachten met fouten leidt tot schade bij patiënten1.
  • Door het gebruik van de checklist Veilige Heelkunde reduceert het aantal chirurgische complicaties met één derde, en het aantal vermijdbare overlijdens met meer dan de helft.