Testen op COVID-19 in woonzorgcentra

Er zijn twee testcircuits waarbij het testen op COVID-19 wordt terugbetaald door de overheid:

  1. het testcircuit via de klinische labo’s waarbij wordt getest volgens de indicaties (gevalsdefintie) van Sciensano. Deze indicaties van Sciensano omvatten zowel de terugbetaling voor moleculaire testen (PCR) als serologische testen;
  2. het testcircuit via het federale platform waarbij breder dan de indicaties van Sciensano moleculaire testen (PCR) kunnen worden uitgevoerd in zorgvoorzieningen volgens de indicaties van de Vlaamse overheid.

Via het federale platform werden in de maanden april en mei 2020 alle bewoners en personeelsleden van woonzorgcentra, VAPH-voorzieningen en andere residentiële zorgvoorzieningen getest om de situatie op vlak van besmetting in de woonzorgcentra en andere zorgvoorzieningen in Vlaanderen in kaart te brengen. Deze collectieve testing is intussen afgerond voor alle sectoren.

Uit de resultaten van deze collectieve testing blijkt dat de besmettingsgraad in de meeste woonzorgcentra is teruggevallen en de viruscirculatie onder de bevolking verder afneemt. Met de versoepeling van de COVID-19-maatregelen, vormt gericht testen in het kader van contactonderzoek en van acute uitbraken de centrale pijlers in de verdere teststrategie. Er vindt op dit moment dus geen collectieve hertesting van bewoners en personeelsleden (zonder symptomen) plaats in de woonzorgcentra.

De teststrategie

Individuele bewoners en personeelsleden volgens de criteria van Scienasno

De gevalsdefinitie en indicaties van Sciensano vindt u terug in de frequent wijzigende procedures op de website van Sciensano. Volgens deze procedure kan een arts een test voorschrijven voor individuele bewoners en personeelsleden die aan de gevalsdefinitie voldoen. Zowel zorgpersoneel als bewoners van residentiële voorzieningen worden als een prioritair te testen doelgroep beschouwd volgens de testindicaties van Sciensano. Testen in het kader van de gevalsdefinitie van Sciensano worden uitgevoerd door de CRA, de behandelende huisarts of in afspraak met een triagecentrum. Het klinisch labo waarmee wordt samengewerkt, voorziet zelf het testmateriaal aan de betrokken zorgverleners.

Breder testen volgens de criteria van de Vlaamse overheid

De teststrategie en de indicaties voor een bredere testing via het federale platform worden uitgebreid toegelicht in de maatregelen voor woonzorgcentra. De Taskforce Zorg besliste over de toepassing van volgende testindicaties voor Vlaamse woonzorgcentra voor een bredere testing:

  • de medisch verantwoordelijke (CRA-arts en/of arbeidsarts) kan al vanaf één bevestigde positieve bewoner of medewerker beslissen om over te gaan tot het testen van andere bewoners en/of medewerkers;
  • de beslissing tot een uitgebreidere testing wordt genomen door de medisch verantwoordelijke(n) van het woonzorgcentrum na een risico-analyse waarbij de hoog- en laag-risicocontacten in kaart worden gebracht. De werkwijze hiervoor wordt toegelicht in het draaiboek contactonderzoek en de begeleidende stroomdiagrammen;
  • voor hoog-risicocontacten bij zowel bewoners als medewerkers wordt er een onmiddellijke isolatie en een testafname geadviseerd;
  • voor laag-risicocontacten is een verhoogde alertheid aan de orde met extra aandacht voor het bewaren van afstand, voor het dragen van een mondneusmasker, voor de toepassing van de basishygiëne en voor mogelijke symptomen;
  • op voorwaarde dat er geen incidenten hebben plaatsgevonden bij het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) en bij de toepassing van de veiligheidsmaatregelen, zijn bewoners, medewerkers en bezoekers quasi nooit hoogrisicocontacten van elkaar. Het blijft echter een lokale inschatting, waarbij de risico-analyse gebeurt in samenspraak met de coördinerende arts en de arbeidsarts. Op basis van dit medisch oordeel wordt het aantal te testen personen bepaald.

Test een bewoner of personeelslid positief, of is er een sterk vermoeden van besmetting, rapporteer dit aan aan het contactonderzoekscentrum. In het kader van het contactonderzoek zal de CRA van het woonzorgcentrum worden verwittigd. Het is dan aan de CRA en/of de arbeidsarts om een risico-inschatting te maken, in kaart te brengen welke hoog- en laag-risicocontacten hebben plaatsgevonden en de verdere implicaties voor het medisch beleid van de voorziening te bepalen op basis van draaiboek contactonderzoek en de begeleidende stroomdiagrammen.

Hoe testmateriaal aanvragen?

Indien uit de risico-analyse blijkt dat er nood is aan een bredere testing in de voorziening, kan de directie in samenspraak met de medisch verantwoordelijke(n) bijkomend testmateriaal aanvragen bij Zorg en Gezondheid via covid19testen@vlaanderen.be. Vermeld in uw mail:

  • gegevens van de voorziening: naam, adresgegevens, contactpersoon en RIZIV-nummer;
  • gegevens van de medisch verantwoordelijke die de testen aanvraagt (bv. CRA-arts of arbeidsarts);
  • de motivatie waarom u test;
  • het aantal gevraagde testen opgesplitst naar bewoners en personeelsleden;
  • de gewenste dag van staalafname. We voorzien ophaalmomenten vanaf 18u de dag zelf of de volgende dag.

Hebt u advies nodig bij de opmaak van de risico-analyse en bij het bepalen van een bredere teststrategie voor (een deel van) een woonzorgcentrum of een andere ouderenzorgvoorziening(bijvoorbeeld een centrum voor herstelverblijf of een groep van assistentiewoningen)? vraaga dvies via covid19testen@vlaanderen.be. Samen met het team Infectieziektebestrijding bekijken we voor welke specifieke doelgroepen het afnemen van testen een meerwaarde biedt om het medische beleid verder vorm te geven.

 

Draaiboek en handleidingen voor afname van testen

Draaiboek: testen logistiek en medisch organiseren in een zorgvoorziening

pdf bestandDraaiboek testen in de voorziening (versie 1.2 - 01052019) (330 kB)

pdf bestandBijlage - Instructies om barcodescanner in te stellen (01052019) (184 kB)

In dit draaiboek lijsten we op waar u rekening mee moet houden om grootschalige testing van uw bewoners, cliënten en/of zorpersoneel te organiseren. We bespreken zowel de logistieke poot als de medische poot.

  • De testen bij bewoners gebeuren onder verantwoordelijkheid van de CRA of de verantwoordelijke arts;
  • De externe dienst voor preventie bij wie de voorziening is aangesloten test het personeel.

De bijlage bevat een instructie om de barcodescanner op voorhand in te stellen.

 

Medische instructie - hoe een staal afnemen?

Deze handleiding beschrijft de verschillende technieken waarmee een COVID-19-staal afgenomen moet worden bij een patiënt. Welke techniek u gebruikt, hangt af van het soort "wisser" of staalneem-staafje. Normaal worden de dikke wissers geleverd, waarvoor u de techniek "Afname van een gecombineerde keel- en oppervlakkige neuswisser" moet gebruiken.

pdf bestandMedische instructies - hoe een staal afnemen (777 kB)

Handleidingen voor het registeren van staalnames en raadplegen van resultaten

Elke staalafname moet geregistreerd worden in de toepassing "GLIMS / Cyberlab" van de federale overheid, waar ook de analyse door het labo moet aangevraagd worden. Het labo laadt de resultaten van de analyse ook op in dit systeem, waar de arts ze kan raadplegen. De federale overheid stelt daarvoor deze handleidingen ter beschikking. Voor technische/IT-vragen met betrekking tot itsme of CyberLab /GLIMS kunt u terecht op het nummer 02 223 00 00

Contact
  • Technische vragen m.b.t. login & account (itsme & CyberLab): Memo Biss +32 (0) 2 223 00 00
  • Overige vragen met betrekking tot COVID-19 testing: COVID-19 Testing Call Center +32 (0) 800 980 06

Sinds 1 juni zijn twee nieuwe functionaliteiten toegevoegd aan Cyberlab:

  • de gegevens opnemen van de aanvragende arts. Dit zorgt ervoor dat deze arts een notificatie in zijn eHealth-Box zal ontvangen zodra de testresultaten beschikbaar zijn;
  • meedelen van het telefoonnummer van de patiënt bij het aanvragen van het staal. Voor de contact-tracing moet u zeker voor medewerkers steeds een telefoonnummer vermelden.
Wat doen met de resultaten?

Nadat u de resultaten hebt gekregen over uw bewoners en/of personeelsleden, volgt daarover u onze richtlijnen voor woonzorgcentra en specifiek:

  • de richtlijn rond de eventuele inzet van positief getest personeel in COVID-afdelingen. In onze richtlijnen vindt u een schema waar welk personeel kan worden ingezet.
  • de richtlijnen rond cohortering van bewoners.

Inzet van beschermingsmateriaal en hygiëne

Blijf ook na het testen continu de nadruk leggen op het correcte gebruik van beschermingsmateriaal bij uw medewerkers en de doorgedreven hygiëne en handhygiëne. Dit blijft essentieel om besmettingen te vermijden. Op onze website vindt u affiches en instructiefilmpjes over de inzet van materialen en hygiëne.