Testen op COVID-19 in residentiële zorgvoorzieningen

Er zijn 2 testcircuits waarbij het testen op COVID-19 wordt terugbetaald door de overheid:

  1. het testcircuit via de klinische labo’s waarbij wordt getest volgens de indicaties en gevalsdefinitie van Sciensano. Deze indicaties van Sciensano omvatten zowel de terugbetaling voor moleculaire testen (PCR) als serologische testen;
  2. het testcircuit via het federale platform waarbij breder dan de indicaties van Sciensano moleculaire testen (PCR) kunnen worden uitgevoerd in zorgvoorzieningen volgens de indicaties van de Vlaamse overheid.

Via het federale platform werden in de maanden april en mei 2020 alle bewoners en personeelsleden van woonzorgcentra, VAPH-voorzieningen en andere residentiële zorgvoorzieningen getest om de situatie op vlak van besmetting in de woonzorgcentra en andere zorgvoorzieningen in Vlaanderen in kaart te brengen. Deze collectieve testing is intussen afgerond voor alle sectoren.

Uit de resultaten van deze collectieve testing blijkt dat de besmettingsgraad in de meeste woonzorgcentra is teruggevallen. Met de versoepeling van de COVID-19-maatregelen, vormt gericht testen in het kader van contactonderzoek en van acute uitbraken de centrale pijler in de verdere teststrategie. Er vindt op dit moment dus geen collectieve hertesting van bewoners en medewerkers (zonder symptomen) plaats in de zorgvoorzieningen.

Snel naar:

De teststrategie voor residentiële zorgvoorzieningen

Individuele bewoners en personeelsleden volgens de criteria van Sciensano

De gevalsdefinitie en indicaties van Sciensano vindt u terug in de frequent wijzigende procedures op de website van Sciensano. Volgens deze procedure kan een arts een test voorschrijven voor individuele bewoners en medewerkers die aan de gevalsdefinitie voldoen. In deze fase van de epidemie dient elke persoon met symptomen die kunnen wijzen op COVID-19 getest te worden. Zowel zorgpersoneel als bewoners van residentiële voorzieningen worden hierbij als een prioritair te testen doelgroep beschouwd volgens de testindicaties van Sciensano. Testen in het kader van de gevalsdefinitie van Sciensano worden uitgevoerd door de CRA, de behandelende huisarts of in afspraak met een triagecentrum. Het klinisch labo waarmee wordt samengewerkt, voorziet zelf het testmateriaal aan de betrokken zorgverleners.

Breder testen volgens de criteria van de Vlaamse overheid

De Taskforce Zorg heeft beslist in te zetten op gericht testen in het kader van contactonderzoek en acute uitbraken. Hierbij wordt volgende teststrategie gehanteerd:

  • vanaf 1 bevestigd positieve bewoner of medewerker kan/kunnen de medisch verantwoordelijke(n) van een zorgvoorziening beslissen om over te gaan tot een bredere testing van andere bewoners en/of medewerkers;
  • de beslissing tot een uitgebreidere testing wordt genomen na een risico-analyse waarbij de hoog- en laagrisicocontacten in kaart worden gebracht. Het draaiboek contactonderzoek en de begeleidende stroomdiagrammen bieden hierbij ondersteuning;
  • op voorwaarde dat er geen incidenten hebben plaatsgevonden bij het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) en bij de toepassing van de veiligheidsmaatregelen, zijn bewoners en medewerkers in theorie geen risicocontacten van elkaar. De risico-inschatting zelf wordt toevertrouwd aan de lokale medische verantwoordelijke(n). Zij zijn het best geplaatst om incidenten te beoordelen. Op basis van dit medisch oordeel wordt het aantal te testen personen bepaald;
  • voor hoogrisicocontacten bij zowel bewoners als medewerkers wordt er een onmiddellijke isolatie en een testafname geadviseerd ook indien zij geen symptomen vertonen;
  • voor laagrisicocontacten is een verhoogde alertheid aan de orde met extra aandacht voor het bewaren van afstand, voor het dragen van een mondneusmasker, voor de toepassing van de basishygiëne en voor mogelijke symptomen. Deze bewoners en medewerkers moeten niet in isolatie.

Welke zorgvoorzieningen kunnen testen volgens de indicaties van de Vlaamse overheid?

De bredere teststrategie maakt een onderscheid tussen groepen van assistentiewoningen/serviceflatgebouwen en de andere residentiële zorgvoorzieningen (woonzorgcentra, centra voor herstelverblijf, psychiatrische verzorgingstehuizen en revalidatievoorzieningen).

In de regel wordt een groep van assistentiewoningen/serviceflatgebouwen beschouwd als een thuissituatie waardoor de indicaties van Sciensano en de richtlijnen voor contactonderzoek bij gewone burgers van toepassing zijn. Er kunnen situaties zijn waarbij ook een bredere testing voor een groep van assistentiewoningen/serviceflatgebouw is aangewezen (bijvoorbeeld wanneer de werking zeer nauw verweven is met het woonzorgcentrum of bij een acute uitbraak). In dit geval kan de beheersinstantie zich richten tot covid19testen@vlaanderen.be en zal samen met het team infectieziektenbestrijding worden gekeken voor welke doelgroep een bredere testing aangewezen kan zijn om het medische beleid verder vorm te geven.

Testmateriaal aanvragen

Als uit de risico-analyse blijkt dat er nood is aan een bredere testing in de voorziening, kan de directie in samenspraak met de medisch verantwoordelijke(n) bijkomend testmateriaal aanvragen bij Zorg en Gezondheid via covid19testen@vlaanderen.be. Vermeld in uw mail:

  • gegevens van de voorziening: naam, adresgegevens, contactpersoon en RIZIV-nummer of erkenningsnummer;
  • gegevens van de medisch verantwoordelijke die de testen aanvraagt (bv. CRA-arts of arbeidsarts);
  • de motivatie waarom u test;
  • het aantal gevraagde testen opgesplitst naar bewoners en medewerkers;
  • de gewenste dag van staalafname. De labo’s voorzien standaard ophaalmomenten vanaf 18u de dag zelf of de volgende dag.

Hebt u advies nodig bij de opmaak van de risico-analyse en bij het bepalen van een bredere teststrategie voor (een deel van) een woonzorgcentrum of een andere zorgvoorziening? Vraag advies via covid19testen@vlaanderen.be. Samen met het team Infectieziektebestrijding bekijken we voor welke specifieke doelgroepen het afnemen van testen een meerwaarde biedt om het medische beleid verder vorm te geven.

Draaiboek en handleidingen voor afname van testen

Draaiboek: testen logistiek en medisch organiseren in een zorgvoorziening

pdf bestandDraaiboek testen in de voorziening (versie 1.2 - 01052019) (330 kB)

pdf bestandBijlage - Instructies om barcodescanner in te stellen (01052019) (184 kB)

In dit draaiboek lijsten we op waar u rekening mee moet houden om grootschalige testing van uw bewoners en/of medewerkers te organiseren. We bespreken zowel de logistieke poot als de medische poot.

  • de testen bij bewoners gebeuren onder verantwoordelijkheid van de CRA of de verantwoordelijke arts;
  • de externe dienst voor preventie bij wie de voorziening is aangesloten test het personeel;
  • de bijlage bevat een instructie om de barcodescanner op voorhand in te stellen.

 

Medische instructie - hoe een staal afnemen?

Deze handleiding beschrijft de verschillende technieken waarmee een COVID-19-staal afgenomen moet worden bij een patiënt. Welke techniek u gebruikt, hangt af van het soort "wisser" of staalneem-staafje. De testkits die worden geleverd via het federale platform bevatten dunne wissers, waarvoor u de techniek 'afname van een diepe-neuswisser' moet gebruiken.

pdf bestandMedische instructies - hoe een staal afnemen (777 kB)

Handleidingen voor het registeren van stalen en raadplegen van resultaten

Elke staalafname moet geregistreerd worden in de toepassing "GLIMS / Cyberlab" van de federale overheid, waar ook de analyse door het labo moet aangevraagd worden. Het labo laadt de resultaten van de analyse ook op in dit systeem, waar de arts ze kan raadplegen. De federale overheid stelt daarvoor deze handleidingen ter beschikking. Voor technische/IT-vragen met betrekking tot itsme of CyberLab /GLIMS kunt u terecht op het nummer 02 223 00 00

Contact
  • Technische vragen m.b.t. login & account (itsme & CyberLab): Memo Biss +32 (0) 2 223 00 00
  • Overige vragen met betrekking tot COVID-19 testing: COVID-19 Testing Call Center +32 (0) 800 980 06

Sinds 1 juni zijn twee nieuwe functionaliteiten toegevoegd aan Cyberlab:

  • de gegevens opnemen van de aanvragende arts. Dit zorgt ervoor dat deze arts een notificatie in zijn eHealth-Box zal ontvangen zodra de testresultaten beschikbaar zijn;
  • meedelen van het telefoonnummer van de patiënt bij het aanvragen van het staal. Voor de contact-tracing moet u zeker voor medewerkers steeds een telefoonnummer vermelden.
Wat doen met de resultaten?

Nadat u de resultaten hebt gekregen over uw bewoners en/of personeelsleden, volgt daarover u onze richtlijnen voor woonzorgcentra en specifiek:

  • de richtlijn rond de eventuele inzet van positief getest personeel in COVID-afdelingen. In onze richtlijnen vindt u een schema waar welk personeel kan worden ingezet.
  • de richtlijnen rond cohortering van bewoners.

Inzet van beschermingsmateriaal en hygiëne

Blijf ook na het testen continu de nadruk leggen op het correcte gebruik van beschermingsmateriaal bij uw medewerkers en de doorgedreven hygiëne en handhygiëne. Dit blijft essentieel om besmettingen te vermijden. Op onze website vindt u affiches en instructiefilmpjes over de inzet van materialen en hygiëne.