Syfilis

Samenvatting richtlijn

Kliniek

  • Primaire syfilis: primaire laesie (ulcus of sjanker);
  • Secundaire syfilis: gegeneraliseerd. Maculopapuleuze eruptie, maar elk orgaansysteem kan aangetast zijn;
  • Latente syfilis: de asymptomatische latentieperiode tussen secundaire en tertiaire syfilis;
  • Tertiaire syfilis: omvat o.a. cardiovasculaire, neuro- en orgaansyfilis; 
  • Neurosyfilis kan in elk stadium optreden;
  • Congenitale syfilis er bestaat een vroege en een late vorm.

Diagnose

Er zijn 2 verschillende types serologische testen: de treponemale (TPPA of TPHA) en niet-treponemale test (RPR of VDRL).

De interpretatie is afhankelijk van het klinische stadium. Treponemale testen blijven levenslang positief en hebben geen correlaat met ziekteactiviteit.

Niet-treponemale testen worden gebruikt voor de opvolging van behandeling en diagnose van herinfectie.

Incubatieperiode

  • Primaire syfilis: gemiddeld 3 weken (10 tot 90 dagen);
  • Secundaire syfilis: 6 weken tot 6 maanden; 
  • Tertiaire syfilis: 2 tot 30 jaar na besmetting.

Besmettelijke periode

  • Bij aanwezigheid primaire laesies en condylomata;
  • Bij secundaire syfilis zijn huidletsels weinig besmettelijk;
  • Bij syfilis latens tarda en tertiaire syfilis is transplacentaire transmissie mogelijk (niet besmettelijk via seksueel contact).

Reservoir

Humaan.  

Besmettingsweg

  • Seksuele overdracht met direct contact met actieve laesies;  
  • Overdracht via bloed zeer zeldzaam;
  • Overdracht van moeder op kind is mogelijk in elk stadium.

Risicogroepen

Personen met wisselende, onbeschermde seksuele contacten.

Maatregelen bij een geval

 

1. Bronopsporing

Zie contactonderzoek.

2. Contactonderzoek en partnerwaarschuwing

Criteria en tijdslijn voor partnerverwittiging:

  • Primaire syfilis: seksuele contacten afgelopen 3 maanden;
  • Secundaire syfilis: seksuele contacten afgelopen 6 maanden;
  • Latente syfilis: seksuele contacten afgelopen 12 maanden;
  • Tertiaire syfilis: vaste partner;
  • Laat latente syfilis: kinderen van vrouwelijke patiënten.

Brief Partnerverwittiging voor SOA (juli 2016 ) (131 kB)

3. (Chemo)profylaxe

Blind behandelen indien laatste seksueel contact < 3 maanden.

Benzathinepenicilline 2,4 M IE, IM op 2 verschillende plaatsen, één dosis.

4. Wering

Niet noodzakelijk.

Meldingsplichtig

Ja, Een meldingsplichtige infectieziekte aangeven

pdf bestandRichtlijn syfilis (versie 2017) (821 kB)

Criteria

Klinische criteria

  • primaire syfilis: patiënt met één of meerdere (meestal pijnloze) sjanker(s) in de genitale, perineale, anale zone of mond of faryngale mucosa of op andere een extragenitale plaats
  • secundaire syfilis: patiënt met minstens één van de volgende vijf:
    • diffuse maculopapuleuze rash vaak op handpalmen en voetzolen
    • gegeneraliseerde lymfadenopathie
    • condyloma lata
    • enanthema
    • alopecia diffusa
  • vroeg latente syfilis: geen klinische tekenen of symptomen op moment van diagnose, symptomen van primaire of secundaire syfilis in voorbije 12 maand

Epidemiologische criteria

  • primaire/secundaire syfilis: transmissie mens naar mens (seksueel contact)
  • vroeg latente syfilis ("minder dan" één jaar): transmissie van mens naar mens binnen de laatste twaalf maanden

Criteria voor laboratoriumconfirmatie

Waarschijnlijk labocriterium

  • positieve non treponemale (VDRL, RPR) test

Laboratoriumconfirmatie

Minstens één van de volgende vier:

  • positieve non treponemale (VDRL, RPR) EN positieve treponemale test (FTA, TPPA, TPHA, EIA) (OF aanwezigheid van IgM)
  • aantonen van Treponema pallidum in wondvocht of weefsels d.m.v. donkerveldmicroscopie
  • aantonen van Treponema in wondvocht of weefsels d.m.v. een directe immunofluorescentietest
  • aantonen van Treponema in wondvocht of weefsels d.m.v. PCR

Gevalsdefinitie

Waarschijnlijk

  • patiënt met klinische criteria EN epidemiologische criteria
  • patiënt met klinische criteria EN waarschijnlijk labocriterium

Bevestigd

patiënt met klinische criteria EN laboratoriumconfirmatie

Partnerverwittiging

Partnerverwittiging behoort tot de kern van de preventie van soa's en hiv. Partnerverwittiging is onderdeel van een professionele norm, in elke setting waar soa's en hiv wordt getest of waar soa's worden behandeld. Deze professionele norm maakt deel uit van hoger vermelde richtlijn over de aanpak van syfilis en andere soa's.

Doel partnerverwittiging

Het tijdig en anoniem informeren van de sekspartner(s) en seksuele contacten door de zieke waarbij een soa is vastgesteld heeft als doel:

  • het voorkomen van verdere verspreiding van soa's door zich te laten testen
  • (vroeg) behandeling om mogelijke complicaties te voorkomen
  • het voorkomen van herinfecties
  • het voorkomen van een infectie (postexpositieprofylaxe bij hiv)

Wanneer is partnerverwittiging noodzakelijk?

  • als er een soa is gediagnosticeerd
  • als de zieke toestemming geeft om de sekspartners (anoniem) te verwittigen

Brief partnerverwittiging

Elke zieke met syfilis die anoniem zijn sekspartners of seksuele contacten wil verwittigen, kan de standaardbrief gebruiken. Die is tot stand gekomen in samenwerking met Sensoa en het soa-overleg Vlaanderen. Deze brief is een handig hulpmiddel voor de zieke en de hulpverlener.

Interessante website