Syfilis

Syfilis is een seksueel overdraagbare aandoening die wordt veroorzaakt door Treponema pallidum.

Het ziektebeeld kent verschillende stadia:

  • Het primair stadium bestaat uit een ulcus of sjanker.
  • Het secundaire stadium geeft koorts, hoofdpijn, misselijkheid en lymfadenopathie. Kenmerkend is een roze rash op de romp en op de voetzolen en de handpalmen.
  • Het latente stadium geeft geen klinische verschijnselen. Bij een vroeg latente infectie zijn er symptomen van het primair of secundair stadium in de voorbije 12 maanden geweest, bij een laat latente is dit meer dan 12 maanden geleden.
  • De meest ernstige manifestaties van syfilis komen tot uiting in het tertiaire stadium o.a. neurosyfilis (5 tot 10 % van de onbehandelde gevallen) en aneurysma.
  • Verwekker: Treponema pallidum
  • Incubatieperiode: 10 tot 90 dagen, gemiddeld 21 dagen
  • Waarom melden: Opvolgen van trends bij de risicogroepen, opsporen besmettingshaarden.

pdf bestandRichtlijn syfilis (versie 2017) (821 kB)

Criteria

Klinische criteria

  • primaire syfilis: patiënt met één of meerdere (meestal pijnloze) sjanker(s) in de genitale, perineale, anale zone of mond of faryngale mucosa of op andere een extragenitale plaats
  • secundaire syfilis: patiënt met minstens één van de volgende vijf:
    • diffuse maculopapuleuze rash vaak op handpalmen en voetzolen
    • gegeneraliseerde lymfadenopathie
    • condyloma lata
    • enanthema
    • alopecia diffusa
  • vroeg latente syfilis: geen klinische tekenen of symptomen op moment van diagnose, symptomen van primaire of secundaire syfilis in voorbije 12 maand

Epidemiologische criteria

  • primaire/secundaire syfilis: transmissie mens naar mens (seksueel contact)
  • vroeg latente syfilis ("minder dan" één jaar): transmissie van mens naar mens binnen de laatste twaalf maanden

Criteria voor laboratoriumconfirmatie

Waarschijnlijk labocriterium

  • positieve non treponemale (VDRL, RPR) test

Laboratoriumconfirmatie

Minstens één van de volgende vier:

  • positieve non treponemale (VDRL, RPR) EN positieve treponemale test (FTA, TPPA, TPHA, EIA) (OF aanwezigheid van IgM)
  • aantonen van Treponema pallidum in wondvocht of weefsels d.m.v. donkerveldmicroscopie
  • aantonen van Treponema in wondvocht of weefsels d.m.v. een directe immunofluorescentietest
  • aantonen van Treponema in wondvocht of weefsels d.m.v. PCR

Gevalsdefinitie

Waarschijnlijk

  • patiënt met klinische criteria EN epidemiologische criteria
  • patiënt met klinische criteria EN waarschijnlijk labocriterium

Bevestigd

patiënt met klinische criteria EN laboratoriumconfirmatie

Partnerverwittiging

Partnerverwittiging behoort tot de kern van de preventie van soa's en hiv. Partnerverwittiging is onderdeel van een professionele norm, in elke setting waar soa's en hiv wordt getest of waar soa's worden behandeld. Deze professionele norm maakt deel uit van hoger vermelde richtlijn over de aanpak van syfilis en andere soa's.

Doel partnerverwittiging

Het tijdig en anoniem informeren van de sekspartner(s) en seksuele contacten door de zieke waarbij een soa is vastgesteld heeft als doel:

  • het voorkomen van verdere verspreiding van soa's door zich te laten testen
  • (vroeg) behandeling om mogelijke complicaties te voorkomen
  • het voorkomen van herinfecties
  • het voorkomen van een infectie (postexpositieprofylaxe bij hiv)

Wanneer is partnerverwittiging noodzakelijk?

  • als er een soa is gediagnosticeerd
  • als de zieke toestemming geeft om de sekspartners (anoniem) te verwittigen

Brief partnerverwittiging

Elke zieke met syfilis die anoniem zijn sekspartners of seksuele contacten wil verwittigen, kan de standaardbrief gebruiken. Die is tot stand gekomen in samenwerking met Sensoa en het soa-overleg Vlaanderen. Deze brief is een handig hulpmiddel voor de zieke en de hulpverlener.

Interessante website