Resultaten kwaliteitsmeting in de geestelijke gezondheidszorg (2017)

Zorgvoorzieningen in de geestelijke gezondheidszorg meten met verschillende indicatoren de kwaliteit van hun zorg- en dienstverlening. Zo kunnen ze hun sterktes en zwaktes ontdekken en de kwaliteit van hun zorg verbeteren. In 2017 heeft de sector van de geestelijke gezondheidszorg zijn doelstellingen gehaald: de metingen die in 2016 voor het eerst gebeurden, werden herhaald met meer deelname en betere resultaten en er werd een groeipad gerealiseerd voor nog meer en betere metingen in de toekomst. De kwaliteitsmetingen worden georganiseerd door de feitelijke vereniging “VIP² GGZ” binnen het Vlaams Instituut voor Kwaliteit van de Zorg.

Resultaten van de metingen in 2017

Aan de metingen van 2017 nemen 105 voorzieningen deel. Alle resultaten vindt u in het rapport pdf bestandResultaten meting 2017 VIP²GGZ (940 kB)

  • De inzet van ervaringsdeskundigen:
    Meer en meer organisaties zien het nut en het belang van het inzetten van ervaringsdeskundigen: er worden meer dan dubbel zoveel ervaringsdeskundigen ingezet dan in 2016 (x2,25). In totaal zijn er nu 257 ervaringsdeskundigen gerapporteerd in de peiling. Dat komt neer op 0,55 voltijds equivalent per voorziening (+60%). Ervaringsdeskundigen worden in toenemende mate als volwaardige medewerkers ingezet, met een duidelijke functieomschrijving, een arbeidsovereenkomst, functioneringsbegeleiding en toegang tot het VTO beleid (vorming, training en opleiding). Een deel van hen blijft als vrijwilliger verbonden aan de voorziening. Ervaringsdeskundigen worden vooral ingezet op beleidsniveau en op procesniveau, in mindere mate in de individuele patiëntenzorg.
  • Het suïcidepreventiebeleid:
    Een adequaat suïcidepreventiebeleid omvat een aantal maatregelen die objectiveerbaar zijn en toetsbaar via een 10-item-checklist. Een audit in 72 voorzieningen (+9%) toonde aan dat gemiddeld 8 van de 10 items aanwezig waren, en dat is er gemiddeld één meer (+1) dan vorig jaar. Een jaarlijkse veiligheidsronde om suïcide-uitlokkende omstandigheden te detecteren bleef het item dat het vaakst afwezig was. Grote vooruitgang is er geboekt op de aandacht die dient gegeven te worden aan patiënten die een suïciderisico hebben en behandeling weigeren. De score op dit item lag 23% hoger dan vorig jaar.
  • De volledigheid van geneesmiddelenvoorschriften
    Een volledig geneesmiddelenvoorschrift is de eerste stap voor een correcte toediening van medicatie. Er werden 3.696 geneesmiddelenvoorschriften door auditor-apothekers onderzocht (+23% t.o.v. 2016). De kwaliteit van de gecontroleerde voorschriften was gemiddeld beter. Zo bleek 93% volledig ingevuld met de 10 noodzakelijke elementen (+18%). Handtekening arts (97,5% aanwezig), dosis van het geneesmiddel (97,1% aanwezig) en frequentie van toediening (96,9% aanwezig) ontbraken minder frequent dan vorig jaar. De ontbrekende items deden zich vooral voor bij de papieren voorschriften (90% volledig). De elektronische voorschriften waren het meest volledig (95%).   
  • De Vlaamse patiëntenpeiling:
    In maart 2017 werden 5.534 vragenlijsten (+4% t.o.v. 2016) beantwoord door patiënten in behandeling in een van de deelnemende voorzieningen in Vlaanderen. Met 37 vragen gaven de patiënten hun mening over thema’s zoals inspraak, patiëntenrechten, de therapeutische relatie, resultaat van de zorg en algemene tevredenheid. Met 7,8/10 ligt de gemiddelde tevredenheidsscore op hetzelfde niveau dan vorig jaar. Ze wijst op een algemene tevredenheid bij de patiënten, al blijven de verbeterpunten dezelfde, o.m. op gebied van informatieverstrekking, inspraak van de patiënten en patiëntenrechten. Ook de sterke punten blijven onveranderd: informatie over bestemming na ontslag, inspraak over einde behandeling en respect voor privacy.

Resultaten metingen 2016

In 2016 gebeurden de eerste metingen: twee indicatoren, een peiling naar de inschakeling van ervaringsdeskundigen en de Vlaamse Patiënten Peiling, ontwikkeld door het Vlaams Patiëntenplatform.

In 2016 hebben 72 van de 167 voorzieningen deelgenomen (43%). Alle resultaten en meer duiding vindt u in het resultatenrapportpdf bestand Resultaten meting 2016 VIP²GGZ (1.11 MB) . Er zijn resultaten over:

  • De inzet van ervaringsdeskundigen:

    Het werken met ervaringsdeskundigen is één van de mogelijkheden om de betrokkenheid van cliënten te bevorderen. Inzet van ervaringsdeskundigen is reeds lang een traditie in de revalidatiecentra, recenter ook in de psychiatrische ziekenhuizen en de Initiatieven Beschut Wonen, die nu het hoogst scoren op deze indicator. Globaal werkt 2/3e van de deelnemende voorzieningen met minstens één ervaringsdeskundige (63,4%).

  • Het suïcidepreventiebeleid:

    Een adequaat suïcidepreventiebeleid omvat een aantal maatregelen die objectiveerbaar zijn en toetsbaar via een 10-item checklist. Afname van deze 10-delige checklist doormiddel van externe audits in 66 voorzieningen toonde aan dat gemiddeld 7 van de 10 items conform de richtlijn aanwezig waren. Bijna alle voorzieningen hebben een meldsysteem om suïcidepogingen en suïcides te melden en de meeste hebben specifieke richtlijnen voor patiënten met een suïciderisico. Een jaarlijkse veiligheidsronde om suïcide-uitlokkende omstandigheden te detecteren was het minst aanwezig.

     

  • De volledigheid van geneesmiddelenvoorschriften

    Van de bijna 3.000 geneesmiddelenvoorschriften die door auditor-apothekers onderzocht werden, bleek 75% volledig ingevuld met de 10 noodzakelijke elementen. Zeven van de 10 items bleken in 99% van de voorschriften aanwezig. De handtekening van de arts ontbrak in 15% van de onderzochte voorschriften. Een volledig geneesmiddelenvoorschrift is de eerste stap voor een correcte toediening van medicatie.

     

  • De Vlaamse patiënten Peiling:

    In maart 2016 werden 5.305 vragenlijsten ingevuld door patiënten in behandeling in één van de deelnemende voorzieningen in Vlaanderen. Deze vragenlijst werd ontwikkeld door en voor patiëntenvertegenwoordigers van het Vlaams Patiëntenplatform en OPGanG. Via 37 vragen gaven de patiënten hun mening over thema’s zoals inspraak, patiëntenrechten, de therapeutische relatie, resultaat van de zorg en algemene tevredenheid. De gemiddelde tevredenheidsscore van 7,9/10 wijst op een algemene tevredenheid bij de patiënten, al zijn er zeker heel wat verbeterpunten te formuleren, o.m. op gebied van informatieverstrekking en inspraak van de patiënten. Patiënten bleken het meest tevreden over de therapeutische relatie en over de zorg ‘op maat’.