Project 'ethisch verantwoorde zorg in woonzorgcentra'

Context

Het project 'ethisch verantwoorde ouderenzorg in woonzorgcentra' is een initiatief van Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen en wordt uitgevoerd door Zorg en Gezondheid in samenwerking met sTimul en KU Leuven. Het project wil Vlaamse woonzorgcentra stimuleren om zorgethiek binnen hun organisatie als een expliciet beleidsdomein te integreren. Binnen de woonzorgcentra wordt al expliciete aandacht geschonken aan kwaliteitsvolle ouderenzorg die vertrekt vanuit het perspectief van de bewoner. Er zijn echter nog heel wat uitdagingen om een zorgethische visie naar het zorgbeleid binnen een woonzorgcentrum te (blijven) vertalen. Kijken naar zorg vanuit het perspectief van zorgethiek betekent allereerst kijken naar de zorgrelaties en naar de wijze waarop mensen gestalte geven aan een zorgethische grondhouding (houding van zorgzaamheid, zorgvuldigheid, oprechte aandacht en betrokkenheid). Het is in die relatie dat de zorgverlener kan ontdekken wat hij voor de zorgontvanger kan betekenen. De relatie vormt tegelijkertijd het fundament van zorgethisch handelen en het medium waarin de zorg gestalte krijgt. Ruimte maken voor relaties kan dus als de kernopdracht van het zorgethisch beleid binnen een woonzorgcentrum worden beschouwd. Het realiseren van zo’n zorgethisch beleid is een gedeelde verantwoordelijkheid van alle bestuursleden en medewerkers op alle echelons van de organisatie: raden van bestuur, leidinggevenden, zorg- en dienstverleners en vrijwilligers.

Doelstelling

Met het project wil de Vlaamse overheid ondersteuning bieden aan woonzorgcentra die zorgethiek binnen hun organisatie als een expliciet beleidsdomein willen uitbouwen of versterken. Het doel is om via de lerende gemeenschap de deelnemende woonzorgcentra te ondersteunen in het creëren of het versterken van een zorgethische cultuur. Hierbij gaat het om zorg te dragen voor, wat zoveel meer betekent dan zorgen dat er een voedzame maaltijd is en dat de juiste medicatie op een correcte en veilige manier wordt toegediend. Bij het zorgen voor wordt ernaar gestreefd om het perspectief van de bewoner (zoals bijvoorbeeld zijn of haar persoonlijke beleving van levenskwaliteit en levenszin) als uitgangspunt van zorg- en dienstverlening te nemen.

Aanpak

Tien woonzorgcentra werden geselecteerd om deel te nemen aan de lerende gemeenschap. Van elke voorziening participeren twee mensen (bij voorkeur leidinggevenden of referentiepersonen ethiek). De lerende gemeenschap ondersteunt hen in hun groei als zorgethisch coach binnen hun voorziening. De deelnemers kunnen op een methodologische en inhoudelijke begeleiding rekenen vanuit sTimul. Er wordt verwacht dat de deelnemers aan de zes bijeenkomsten van de lerende gemeenschap deelnemen. Binnen de bijeenkomsten wordt telkens gestart vanuit een input die de coaches geven, om vervolgens oefeningen te doen en praktijkervaringen uit te wisselen. Na elke bijeenkomst kunnen de deelnemers via doe- en leesopdrachten nieuwe praktijkervaringen opdoen die vervolgens weer in de lerende gemeenschap worden ingebracht. Zo worden strategieën in het werken met zorgethiek kritisch getoetst aan de praktijk. De deelnemers bouwen in hun groeiproces expertise inzake zorgethiek op en zijn lid van een netwerk dat gefaciliteerd word door een elektronisch platform. Tussentijds, op eigen vraag, worden de deelnemers individueel begeleid. Deze gesprekken (maximaal drie per voorziening) vinden plaats in het woonzorgcentrum. De begeleiders van de lerende gemeenschap fungeren hier als een kritische vriend op bezoek. De gesprekken zijn vooral bedoeld om het groeiproces tot zorgethisch coach van de deelnemers te ondersteunen en advies te geven m.b.t. de doelstelling van de voorziening.

Lijst geselecteerde woonzorgcentra

Provincie Woonzorgcentrum Gemeente/stad
Antwerpen Aquamarijn Kasterlee
Antwerpen Sint-Gabriël Antwerpen
Antwerpen Nottebohm Antwerpen
Limburg Villa Rosa Sint-Truiden
Limburg Sint-Jozef Neerpelt
Oost-Vlaanderen Home Vijvens Kruishoutem
Oost-Vlaanderen Zuiderlicht Gent
Oost-Vlaanderen De Meerspoort Oudenaarde
West-Vlaanderen Yserheem Diksmuide
West-Vlaanderen Maria Ten Ruste Wingene