Nog nooit zo weinig tuberculosemeldingen in Vlaanderen

  • 22 maart 2018

Op 24 maart herdenken we wereldwijd de ontdekking door Robert Koch van de bacterie die tuberculose veroorzaakt, nu 136 jaar geleden. Op deze wereldtuberculosedag vraagt de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) meer inspanningen om een einde te maken aan de tuberculose-epidemie. De uitroeiing van tuberculose tegen 2030 is één van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. De voorlopige cijfers voor Vlaanderen in 2017 tonen alvast een nieuwe daling. De 388 meldingen in 2017 zijn het laagste aantal gemelde TB-gevallen ooit in Vlaanderen.

Ook al lijkt de epidemie in ons land onder controle, toch is tuberculose nog de meest dodelijke infectieziekte in de wereld met 1,8 miljoen nieuwe gevallen per jaar.

De cijfers in Vlaanderen

In 2016 registreerden we in België 1.047 tuberculosegevallen. Dit aantal steeg licht in vergelijking met 2015. Het komt neer op 9,3 tuberculosegevallen per 100.000 inwoners.   

In Vlaanderen waren er 440 gevallen van tuberculose in 2016, wat een incidentie geeft van 6,8 gevallen per 100.000 inwoners. De incidentie in Wallonië was iets hoger (7,7 per 100.000). Brussel Hoofdstad had met 27,9/100.000 een veel hogere incidentie dan de andere gewesten.

Multidrugresistentie (MDR) onder de Vlaamse gevallen is beperkt en stabiel door de jaren heen. In 2016 waren er 3 gevallen van multidrugresistente tuberculose. In heel het land waren er 10 gevallen. Ieder multiresistent geval blijft een bezorgdheid die extra aandacht verdient.

Jaar

Vlaanderen

Brussel

Wallonië

België

 

/100.000

aantal

/100.000

aantal

/100.000

aantal

/100.000

aantal

2010

7,4

461

34,6

377

7,9

277

10,3

1.115

2011

6,6

417

31,4

351

7,8

276

9,5

1.044

2012

6,5

415

27,4

312

7,3

260

8,9

987

2013

6,6

423

26,2

302

7,2

256

8,8

981

2014

6,4

410

24,9

290

7,2

259

8,6

959

2015

6,5

419

25,9

304

7,4

265

8,8

988

2016

6,8

440

27,9

331

7,7

276

9,3

1.047

 

De voorlopige cijfers van 2017 (dubbele tellingen en gewijzigde diagnoses moeten nog verwijderd worden) tonen een flinke daling aan. In Vlaanderen werd het laagste aantal gevallen ooit gemeld, namelijk 388, een daling van 13%  ten opzichte van 2016. Dat aantal komt, indien bevestigd, neer op een incidentie van 5,9 gevallen per 100.000 inwoners. Dat is de laagste incidentie ooit.

In Brussel bleef het aantal geregistreerde gevallen ongeveer gelijk  (331). In Wallonië is het aantal gevallen gedaald tot 257. Ons land zou zo een incidentie bekomen van 8,7/100.000 met 983 gevallen. Ook het aantal multiresistente gevallen in België was in 2017 zéér laag: er werden slechts 4 gevallen geregistreerd.

Tuberculose is in ons land dus niet aan een opmars bezig. Ook de tijdelijk verhoogde aankomst van voor oorlog vluchtende mensen heeft slechts een zeer beperkte impact gehad op het absolute cijfer en in de tijd. De proportie niet-Belgen onder de gemelde gevallen blijft ook in 2016 relatief stabiel en is ongeveer de helft. Bijna 46% van alle gemelde gevallen is geboren in Europa.

Nieuwe technologieën en beleid

Dr. Annemie Forier, arts infectieziekten en coördinator tuberculose bij het Agentschap Zorg en Gezondheid:  ”Tuberculose in Vlaanderen lijkt onder controle te zijn, maar dit is net omdat er een goed controleprogramma met gespecialiseerde teams dagelijks aan het werk is. Toch onderzoekt Vlaanderen op dit moment de nieuwste technologieën, zoals Whole Genome Sequencing, om nog beter de ziekte te bestrijden.”

Dit laatste is het bepalen van het hele DNA-genoom van de bacterie, wat iets kan zeggen over resistentie en over hoe en tussen wie de overdracht of besmetting is gebeurd.

Internationaal

In Europa zijn de cijfers dalende, maar de daling is te traag ( -4,3% per jaar) om eliminatie tegen 2030 te verzekeren in de Europese regio. Het European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) stelt aan lidstaten dat “waakzaamheid zeer belangrijk blijft, vanwege de mogelijke terugkeer van deze door de lucht overgedragen ziekte, in het licht van een verhoogde mobiliteit en multiresistentie. Nieuwe technologieën om cross-border uitbraken van multiresistente tuberculose onderzoeken zijn de hoeksteen om verdere transmissie in de EU te bestrijden”.  Het tuberculoseplan voor de Europese regio 2016-2020 zegt dat met gedurfde acties in de volgende 5 jaar 3 miljoen levens gered kunnen worden en 39 miljard euro bespaard kan worden.

Door samenwerking en steun aan onze universiteiten en onderzoeksinstellingen wordt onderzoek gestimuleerd. De reeds jarenlang bestaande internationale samenwerking met hoge incidentielanden door verschillende organisaties en instituten moet mee helpen om deze wereldwijde epidemie eindelijk onder controle te krijgen. Investering in verder onderzoek en uitgebreide controleprogramma’s moeten gesteund worden door politieke verbintenissen. In september 2018 zal daarom voor het eerst in de geschiedenis een speciale sessie georganiseerd worden door alle wereldleiders tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (United Nations General Assembly High-Level Meeting on Tuberculosis).

Over het Agentschap Zorg en Gezondheid en de VRGT

In Vlaanderen is het Agentschap Zorg en Gezondheid verantwoordelijk voor tuberculosebestrijding. Jo Vandeurzen, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin: “In Vlaanderen wordt elk geval van tuberculose verplicht gemeld aan de artsen infectieziektebestrijding van het Agentschap Zorg en Gezondheid. Samen met hun verpleegkundigen infectieziektebestrijding coördineren zij het bron- en contactonderzoek rond elk besmettelijk geval om zo verdere besmettingen te voorkomen. Deze aanpak werpt duidelijk zijn vruchten af.”

Dr Wouter Arrazola de Oñate, medisch directeur van de Vlaamse Vereniging voor Respiratoire Gezondheidszorg en Tuberculosebestrijding (VRGT): “De VRGT wordt door het Agentschap gesubsidieerd, biedt laagdrempelige dienstverlening aan en organiseert de screening van risicogroepen, vorming en voorlichting van (para-) medici en intermediairs die werken met risicogroepen. De VRGT verzorgt ook het case-management en de begeleiding van mensen onder behandeling. Tuberculose is een sterk aan armoede en sociale exclusie gelinkte ziekte, dus werken we ook aan oplossingen voor die oorzaken”