Nieuwsbrief over de reorganisatie van de eerstelijn (april 2019)

Aan het woord

Vlaams minister voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen:

Vlaams minister Jo Vandeurzen

We zijn de legislatuur gestart met een ambitieuze hervorming van de eerste lijn in Vlaanderen. Doel: de persoon met een zorg- en ondersteuningsnood centraal stellen. Deze hervorming hebben we participatief aangepakt met vele overlegmomenten en werkgroepen, zowel lokaal als Vlaams. Dit mondde uit in de beleidsvisietekst die we op de eerstelijnsconferentie van 16 februari 2017 hebben neergelegd. Sindsdien hebben jullie – understatement van het jaar –  niet stil gezeten. Vele elementen uit de visietekst zijn reeds in de praktijk gebracht: vele veranderingsteams en -fora in de eerstelijnszones kregen via een bottom-upproces gestalte.

De Vlaamse Regering aanvaardde in juli 2018 de eerstelijnszones en gaf hen de opdracht tot het installeren van voorlopige zorgraden. Ook het Vlaams Instituut Voor de Eerste Lijn werd begin 2019 door de sector gevormd en zal weldra vanuit de overheid zijn officiële erkenning en financiering krijgen. Via pilootprojecten zullen we de komende maanden samen met jullie het concept van de regionale zorgzone en het regionaal zorgplatform uittesten en gestalte geven. Legistiek werden ondertussen de fundamenten gelegd: het eerstelijnsdecreet werd op 3 april in het Vlaams Parlement met zeer brede steun goedgekeurd. En nu, vrijdag 5 april, nam de Vlaamse Regering principieel het besluit aan op de afbakening, samenstelling en werking van de zorgraden. De week ervoor werd het decreet op de sociale kaart door het Vlaams Parlement goedgekeurd. Het parlement keurde ook het decreet goed dat de installatie regelt van een Vlaamse Planningscommissie die de subquota voor artsen en tandartsen aan de Vlaamse Regering adviseert.

Legistiek zijn ondertussen dus vele voorwaarden vervuld om, zoals de Wereldgezondheidsorganisatie het ons aanbeveelt, een sterke eerste lijn uit te bouwen, zodat geïntegreerde en integrale zorg die de persoon met een zorg- en ondersteuningsnood centraal stelt, werkelijkheid kan worden. Ook wij hebben dus niet stilgezeten. Samen hebben we nu alles op stapel staan om de eerstelijnszones de komende jaren verder uit te dragen in uw praktijk en regio.

Edito

Programmamanager voor de reorganisatie Stef Steyaert:

Programmamanger voor de reorganisatie Stef Steyaert van het bedrijf LevuurOp dinsdag 21 maart verzamelden zich meer dan 300 mensen in de Elizabethzaal in Antwerpen voor de leer- en deeldag eerstelijnszones. Een talrijke opkomst voor een dag vol inspiratie en uitwisseling. We ontvingen in de daaropvolgende dagen heel veel tevreden reacties en felicitaties, waarvoor dank. Maar het meest opvallende aan deze dag was de vlotheid waarmee we vooraf goede praktijken kregen ingezonden rond de 12 thema’s die we hadden afgebakend. We hadden echt “l’embarras du choix”. Dit betekent vooral dat men overal in Vlaanderen de handen aan de ploeg heeft geslagen en bezig is om concreet vorm en inhoud te geven aan integrale en geïntegreerde zorg- en ondersteuning. En dat zien gebeuren, doet veel deugd. Alle presentaties van deze leer- en deeldag vinden jullie zowel op de website van Zorg en Gezondheid als op de wiki-website van de eerstelijnszones

Elders in deze nieuwsbrief kunnen jullie lezen dat ook wij niet hebben stil gezeten. De kaders en structuren waarbinnen een sterke eerste lijn zich moet ontwikkelen, krijgen vorm en inhoud. De vooropgestelde resultaten en doelstellingen die we binnen het reorganisatieprogramma hadden gedefinieerd om te behalen voor de Vlaamse verkiezingen, kunnen we inmiddels allemaal afvinken. Maar veel belangrijker dan dit werk, is dat overal in Vlaanderen, in 60 eerstelijnzones, de laatste stappen worden gezet om 60 voorlopige zorgraden te vormen. Tegen de zomervakantie verwachten we dat 70 à 75 % van de voorlopige zorgraden zijn goedgekeurd, de rest volgt in september, uiterlijk begin oktober. Dan zijn we klaar voor de laatste stap: de indiening en erkenning van de Zorgraden. 

Op 1 juli 2020 zal Vlaanderen in principe 60 erkende Zorgraden kennen waar alle betrokken actoren (de vertegenwoordigers van de persoon met een zorg- en ondersteuningsvraag, de erkende mantelzorgverenigingen en vrijwilligers, welzijn, gezondheidzorg en de lokale besturen) zullen samenwerken aan een kwaliteitsvolle eerstelijnszorg.

We wensen jullie een fijne paasdagen.

Afbakening van de regionale zorgzones

afbakening regionale zorgzones

Met de hervorming van de eerstelijnszorg werken we aan een sterkere en meer samenhangende eerste lijn. Dat houdt in dat de ondersteuning van de zorgaanbieders in de eerste lijn anders wordt georganiseerd. Ook op het regionale niveau. Op dat niveau organsieren we bepaalde aspecten van zorg en ondersteuning die een zekere schaalgrootte nodig hebben om efficiënt te zijn.

14 regionale zorgzones

Vrijdag 29 maart keurde de Vlaamse Regering de afbakening goed van de regionale zorgzones. Iedere gemeente en eerstelijnszone kwam in één regionale zorgzone terecht. In totaal telt Vlaanderen voortaan 14 regionale zorgzones.

De vorming en afbakening van de eerstelijnszones verliep via een bottom-up proces. Niet zo voor de regionale zorgzones. Hier kozen we voor een omstandige oefening, waarbij we de werkgebieden van de verschillende Vlaamse zorgactoren op elkaar hebben gelegd om tot de meest passende indeling te komen. De redenen voor deze keuze?

  • we kregen meer en meer vragen voor een afbakening. Heel wat betrokken structuren kijken immers ook vooruit en hebben nood aan een duidelijker zicht op toekomstige indelingen. Met deze goedkeuring door de Vlaamse Regering creëren we die duidelijkheid;
  • we merken op het terrein dat de eerste verkennende gesprekken rond de vorming van regionale zorgzones bezig zijn. Omdat we, net zoals bij de eerstelijnszones, dit proces op een gecoördineerde manier willen ondersteunen, drong een afbakening zich op;
  • de vorming en opstart van de nieuwe structuren op het Vlaamse niveau (VIVEL) en op het lokale niveau (Zorgraden), nopen ons om nu ook met de structuren op het regionale niveau te starten. Zo kunnen de juiste dynamieken tussen de verschillende zones ontstaan.

Afstemming en samenwerking

Conform met de beleidsvisietekst is het regionale niveau de plaats waar de eerstelijnszorg en de meer gespecialiseerde zorg elkaar kunnen vinden voor afstemming, samenwerking, geïntegreerde organisatie van zorg en ondersteuning, uitwisseling van informatie en ervaringen. Het regionale zorgplatform zal in de toekomst het forum vormen om dit mogelijk te maken. De organisaties, die er lid van zullen uitmaken, zullen in de eerste plaats afstemming en samenwerking zoeken rond de uitvoering van hun opdrachten, die in regelgeving zijn verankerd.

Transitieperiode met pilootprojecten

Omdat er veel structuren bij deze hervorming betrokken zijn, voorzien we voldoende tijd en ruimte om de transitie naar de regionale zorgzones mogelijk te maken. Dat zal onder meer gebeuren aan de hand van een viertal pilootprojecten. Binnen de nieuwe gebiedsafbakening en onder begeleiding zullen ze kunnen experimenteren met een inhoudelijke samenwerking, afstemming en synergie tussen de partners.

De oproep tot pilootprojecten lanceren we in mei, uiterlijk begin juni. De criteria daarvoor moeten we nog bepalen.

Meer info

Lees hier de mededeling aan de leden van de Vlaamse Regering

Eerstelijnsdecreet, besluit over de zorgraden en decreet sociale kaart

Op woensdag 3 april hechtte het Vlaams parlement haar goedkeuring aan het nieuwe eerstelijnsdecreet. Hiermee is een belangrijke mijlpaal in de reorganisatie van de eerstelijnszorg in Vlaanderen behaald. We beschikken nu over het kader om de komende maanden en jaren uitvoering te geven aan cruciale bouwstenen, zoals de nieuwe structuren, een regeling voor zorgcoördinatie en casemanegement, nieuwe partnerorganisaties … 

Een eerste belangrijke stap werd deze ochtend al gezet. De Vlaamse Regering keurde het BVR Zorgraden voor een eerste maal principieel goed (de documenten zijn volgende week beschikbaar op de website van de Vlaamse Regering). Met dit uitvoeringsbesluit regelen we de opdrachten, samenstelling en erkenning van de Zorgraden. Het BVR Zorgraden vertrekt nu naar de Raad van State voor advies. Van zodra er een nieuwe Vlaamse Regering is, kan het geagendeerd worden voor de definitieve goedkeuring.

Vorige week woensdag keurde het Vlaamse Parlement ook het decreet Sociale kaart goed. Ook hier zijn nu alle voorwaarden vervuld om de sociale kaart te laten uitgroeien tot het centrale instrument om de gegevens van zorgaanbieders te verzamelen en ter beschikking te stellen.

Consensus over visie op zorgcoördinatie en casemanagement

Op de Interministeriële Conferentie Volksgezondheid, zeg maar het overleg tussen alle ministers van volksgezondheid van ons land, is vorige week maandag overeenstemming gevonden over pdf bestandeen visie op zorgcoördinatie en casemanagement (182 kB). Binnen deze visie kunnen de verschillende betrokken beleidsniveau nu aan de slag om op het terrein zorgcoördinatie en casemanegement te ontwikkelen en op te zetten. 

Binnen het Vlaamse reorganisatieprogramma zetten we momenteel met de projectgroep belangrijke voorbereidende stappen om een criteriaset voor de terugbetaling van zorgcoödinatie te ontwerpen.