Meningokokken invasieve infecties

Samenvatting richtlijn

Kliniek

Klinisch beeld van een meningitis en/of een sepsis (meningokokkose: meningeale prikkeling, petechiën of purpura, septische shock, syndroom van Waterhouse - Friedrichsen), septische arthritis of bacteriêmische pneumonie.

Diagnose

Klinisch beeld.

Labodiagnostiek: direct grampreparaat, PCR en kweek van cerebrospinaal vocht, bloed, ander steriel medium of biopt petechiën.

Incubatieperiode

3 tot 4 dagen (2 tot 10 dagen)

Besmettelijke periode

Zolang bacterie zich in de keel bevindt: tot 1 dag na het instellen van therapie (antibiotica die keeldragerschap elimineren) of profylaxe.

Reservoir

Humaan.

Besmettingsweg

Druppelinfectie.

Risicogroepen

Dragerschap: vooral bij tieners, jongvolwassenen, (passief) rokers.

Verhoogd risico op meningokokkenziekte:

  • kinderen jonger dan 5 jaar;
  • tieners en jongvolwassenen;
  • inwonende gezinscontacten van een indexpatiënt;
  • reizigers naar hoog endemische of epidemische gebieden (Hajj & Umra – bedevaart naar Saoedi Arabië & Meningitis Belt);
  • bij hoge concentratie van personen (crèches, discotheken, eerstejaar hogeschool- en universiteitsstudenten …);
  • hyposplenie en (functionele) asplenie;
  • voorafgaande infectie met influenzavirus;
  • overige aandoeningen: trauma waarbij open verbinding ontstaat tussen nasofarynx en meningen, maligniteiten, diabetes mellitus, chronisch obstructieve longziekten, nierinsufficiëntie, levercirrose, IV druggebruik, immuunstoornis of hiv-infectie.

Recidieven of familiaal voorkomen bij complementdeficiënties.

Maatregelen bij een geval

 

1. Bronopsporing

Niet noodzakelijk

2. Contactopsporing

Ja, om chemoprofylaxe en verhoogde waakzaamheid in te stellen bij nauwe contacten: huisgenoten, knuffelcontacten, zeer nauwe contacten (slapen in zelfde ruimte, >4 uur intensief contact binnenshuis), patiënt voor ontslag indien behandeld met antibioticum dat dragerschap niet bestrijdt, slijmvliescontact (vb. mond-op-mond beademing).

Verhoogde waakzaamheid (2 weken) van andere contacten: medestudenten, collega’s, leiding, kinderen kinderopvang, medebewoners zorgcentra, vluchtig contact.

3. (Chemo)profylaxe 

Bij nauwe contacten, liefst binnen de 24 uur en binnen de 2 weken (zie richtlijn of brief voor keuze chemoprofylaxe).

Ook postexpositievaccinatie is aanbevolen voor de patiënt en de nauwe contacten die chemoprofylaxe bij identificatie van serogroep ACWY.

4. Wering

Niet zinvol.

Meldingsplichtig

Ja, Een meldingsplichtige infectieziekte aangeven

pdf bestandRichtlijn meningokokkose (versie 2018) (531 kB)

pdf bestandKorte richtlijn meningokokken (427 kB)

pdf bestandInformatie voor artsen_meningokokprofylaxe.pdf (368 kB)

Criteria

Klinische criteria

Minstens één van de volgende:

  • meningeale prikkeling
  • petechiën, purpura t.h.v. de huid
  • septische shock
  • syndroom van Waterhouse – Friedrichsen
  • septische arthritis

Epidemiologische criteria

  • nauw contact met bevestigd geval

Laboratoriumcriteria

Waarschijnlijk labocriterium

  • aanwezigheid van gramnegatieve diplokokken in cerebrospinaal vocht, bloed of uitstrijkje/biopt van petechiën

OF

  • positieve antigentest voor N. meningitidis

Laboratoriumconfirmatie

  • isolatie van N. meningitidis uit een medium dat normaal steriel is (bloed, cerebrospinaal vocht, gewricht, pleura, pericard)

OF

  • positieve PCR

Gevalsdefinitie

Mogelijk

patiënt met klinische criteria

Waarschijnlijk

  • patiënt met klinische criteria EN waarschijnlijk labocriterium

OF

  • patiënt met klinische criteria EN epidemiologisch criterium

Bevestigd

patiënt met klinische criteria EN laboratoriumconfirmatie