Meningokokken invasieve infecties

Samenvatting richtlijn

Kliniek

Klinisch beeld van een meningitis en/of een sepsis (meningokokkose): meningeale prikkeling, petechiën of purpura, septische shock, syndroom van Waterhouse - Friedrichsen.

Diagnose

Klinisch beeld.

Labodiagnostiek: direct grampreparaat, PCR en kweek van cerebrospinaal vocht, bloed, ander steriel medium of biopt petechiën.

Incubatieperiode

3 tot 4 dagen (2 tot 10 dagen)

Besmettelijke periode

Zolang bacterie zich in de keel bevindt: tot 1 dag na het instellen van therapie (antibiotica die keeldragerschap elimineren) of profylaxe.

Reservoir

Humaan.

Besmettingsweg

Druppelinfectie.

Risicogroepen

Dragerschap: vooral bij tieners, jongvolwassenen, (passief) rokers.

Verhoogd risico op meningokokkenziekte:

  • kinderen jonger dan 5 jaar;
  • tieners en jongvolwassenen;
  • inwonende gezinscontacten van een indexpatiënt;
  • reizigers naar hoog endemische of epidemische gebieden (Hajj & Umra – bedevaart naar Saoedi Arabië & Meningitis Belt);
  • bij hoge concentratie van personen (crèches, discotheken, eerstejaar hogeschool- en universiteitsstudenten …);
  • hyposplenie en (functionele) asplenie;
  • voorafgaande infectie met influenzavirus;
  • overige aandoeningen: trauma waarbij open verbinding ontstaat tussen nasofarynx en meningen, maligniteiten, diabetes mellitus, chronisch obstructieve longziekten, nierinsufficiëntie, levercirrose, IV druggebruik, immuunstoornis of hiv-infectie.

 

Recidieven of familiaal voorkomen bij complementdeficiënties.

Maatregelen bij een geval

 

1. Bronopsporing

Niet noodzakelijk

2. Contactopsporing

Ja, om chemoprofylaxe en verhoogde waakzaamheid in te stellen bij nauwe contacten: huisgenoten, knuffelcontacten, zeer nauwe contacten (slapen in zelfde ruimte, >4 uur intensief contact binnenshuis), patiënt voor ontslag indien behandeld met antibioticum dat dragerschap niet bestrijdt, slijmvliescontact (vb. mond-op-mond beademing).

Verhoogde waakzaamheid (2 weken) van andere contacten: medestudenten, collega’s, leiding, kinderen kinderopvang, medebewoners zorgcentra, vluchtig sociaal contact.

3. (Chemo)profylaxe 

Bij nauwe contacten, liefst binnen de 24 uur en binnen de 2 weken (zie richtlijn of brief voor keuze chemoprofylaxe).

4. Wering

Niet zinvol.

Meldingsplichtig

Ja, Een meldingsplichtige infectieziekte aangeven

pdf bestandRichtlijn meningokokkose (versie 2018) (531 kB)

pdf bestandInformatie voor artsen_meningokokprofylaxe.pdf (368 kB)

Criteria

Klinische criteria

Minstens één van de volgende:

  • meningeale prikkeling
  • petechiën, purpura t.h.v. de huid
  • septische shock
  • syndroom van Waterhouse – Friedrichsen
  • septische arthritis

Epidemiologische criteria

  • nauw contact met bevestigd geval

Laboratoriumcriteria

Waarschijnlijk labocriterium

  • aanwezigheid van gramnegatieve diplokokken in cerebrospinaal vocht, bloed of uitstrijkje/biopt van petechiën

OF

  • positieve antigentest voor N. meningitidis

Laboratoriumconfirmatie

  • isolatie van N. meningitidis uit een medium dat normaal steriel is (bloed, cerebrospinaal vocht, gewricht, pleura, pericard)

OF

  • positieve PCR

Gevalsdefinitie

Mogelijk

patiënt met klinische criteria

Waarschijnlijk

  • patiënt met klinische criteria EN waarschijnlijk labocriterium

OF

  • patiënt met klinische criteria EN epidemiologisch criterium

Bevestigd

patiënt met klinische criteria EN laboratoriumconfirmatie