Legionellabesmettingen in regio Evergem: update 20 mei

  • 21 mei 2019

Update 20/05

pdf bestandPresentatie persconferentie 20 mei - voorstelling resultaten staalnames in 17 bedrijven (392 kB)

Legionellabesmettingen in Gentse kanaalzone: resultaten van staalnames in 17 bedrijven

Vandaag stelt Zorg en Gezondheid de laboresultaten voor van stalen die genomen zijn in de koeltorens van 17 bedrijven in de Gentse kanaalzone. Het gaat om 17 bedrijven die volgens de analyses van Zorg en Gezondheid de grootste kanshebbers zijn om de bron van de legionella-uitbraak te zijn. In 5 bedrijven is Legionella pneumophila gevonden. Dat is de soort waarvan de mensen in deze uitbraak ziek zijn geworden. Bij twee bedrijven vonden we hogere aantallen van die bacterie. Dit betekent niet dat de bron van de besmetting bekend is. De stalen van deze 5 bedrijven worden nu genetisch onderzocht door een gespecialiseerd labo. Pas als het labo kan aantonen dat deze bacteriën volledig genetisch overeenkomen met die bij de patiënten, is er zekerheid over de bron van de besmetting.

Selectie bedrijven

Zorg en Gezondheid heeft van bij de start van de uitbraak analyses gedaan op basis van de plaatsen waar patiënten komen (woon- en werkplaats, verplaatsingen) en de wind in de besmettingsperiode en zo bedrijven geselecteerd om te onderzoeken. En het zijn bedrijven met meestal grotere koeltorens. Dat maakt hen de meest waarschijnlijke kandidaten om de bron te zijn van deze uitbraak. In deze bedrijven zijn de stalen genomen op donderdag 9 mei en vrijdag 10 mei. Al deze bedrijven hebben na de staalname een volledige desinfectie van koelinstallatie doorgevoerd. Zorg en Gezondheid maant hen aan om dat ook wekelijks te blijven doen, tot het zeker is dat deze uitbraak gestopt is.

Resultaten stalen

  • In 10 bedrijven werd niets gevonden in de stalen.
  • In 2 bedrijven vond het labo wel groei van legionella, maar van een andere soort dan de Legionella pneumophila die de mensen in deze uitbraak heeft ziek gemaakt.

Bij al deze bedrijven gebeurt er dus geen verder brononderzoek.

  • In 5 bedrijven vond het labo wel Legionella pneumophila.
  • Bij 3 bedrijven bleven de waarden onder de meldingswaarde (tss. 10.000 en 100.000 kve/l)
  • Bij 2 bedrijven zaten de waarden boven de meldingswaarde (> 100.000 kve/l)

Dat er in een aantal installaties legionella is teruggevonden, is niet verwonderlijk. Legionella komt algemeen voor in water en kan relatief snel vermeerderen, maar ook snel weer verminderen. Een eenmalige staalname met legionella, zelfs met hogere waardes zoals bij de twee bedrijven, wil niet zeggen dat deze bedrijven een bron van besmetting zijn of dé bron van deze besmetting.  

Joris Moonens, woordvoerder van Zorg en Gezondheid: “Bij deze 5 bedrijven moeten we verder onderzoeken of zij de bron van de besmetting zijn. De 2 bedrijven met hogere waardes zijn daarbij de prioriteit. Maar het is niet omdat we er bij een eenmalige staalname een hoge legionellawaarde terugvonden, dat we zeker kunnen zijn dat een van deze bedrijven de bron van de besmetting is. Om daar zeker van te zijn, is verder labo-onderzoek nodig.”

Een inspectieteam zal de koelinstallaties en waterhuishouding in deze 5 bedrijven doorlichten en onderzoeken welke factoren in het beheer of de omgeving kunnen hebben bijgedragen tot de legionellavorming.

Verder brononderzoek

Om zeker te weten of een van deze bedrijven de bron van de besmetting vormt, moeten de kiemen in de stalen van die bedrijven genetisch onderzocht worden. Het nationaal referentielabo zal onderzoeken of de bacteriën uit het bedrijf genetisch volledig overeenkomen met de bacteriën die bij de patiënten werd gevonden. Pas als het labo een volledige genetische overeenkomst kan aantonen, is er zekerheid of een van deze koeltorens de bron van de besmetting is.

Die genetische overeenkomst zoeken vraagt tijd. De resultaten worden verwacht in de loop van de week van 3 juni. Intussen blijft Zorg en Gezondheid de uitbraak verder onderzoeken en maatregelen nemen om de kans op nieuwe besmettingen zo klein mogelijk te houden. Op basis van de beschikbare data heeft Zorg en Gezondheid een gebied afgebakend waarin de besmettingsbron vermoedelijk gesitueerd is. In dat gebied spoort Zorg en Gezondheid mogelijke bronnen verder op, in volgorde van waarschijnlijkheid, en spoort hen aan tot een desinfectie van hun systemen.

Update patiënten

Vandaag hebben we nog melding gekregen van twee nieuwe patiënten die opgenomen zijn in het ziekenhuis. Dit maakt dat we intussen 23 patiënten hebben met legionella. 9 mensen zijn thuis, 8 liggen in het ziekenhuis, maar niet op intensieve zorgen. 4 patiënten liggen nog op intensieve zorgen, maar zijn niet in levensgevaar. 2 mensen zijn overleden.

 

Update 17/05

Een update over de gezondheidstoestand van de 17 patiënten die momenteel opgenomen zijn met legionella in de ziekenhuizen rond Evergem: 6 waren er intussen naar huis, dat is zo gebleven. 9 andere zijn herstellende en liggen niet op intensieve zorgen. 2 patiënten liggen nog steeds op intensieve zorgen. Over een van beide meldt het ziekenhuis ons een voorzichtig gunstige evolutie, de andere patiënt blijft kritiek, maar is intussen stabiel.

Wij betreuren ook 2 overleden slachtoffers van legionella, wat het totale aantal patiënten op 19 brengt.

 

Update donderdag 16/05

Legionellabesmettingen in regio Evergem: nieuwe patiënt, alle maatregelen worden genomen om mogelijke bronnen stop te zetten

Vandaag kreeg Zorg en Gezondheid de bevestiging dat een nieuwe patiënt met legionalla werd opgenomen in het ziekenhuis. Deze man pendelt dagelijks dwars door de zuidelijke Gentse kanaalzone. Het is de 18e patiënt in deze uitbraak. Zijn ziekteklachten zijn later gestart dan die van de andere patiënten. Dat wijst er sterk op dat de bron van de besmetting meerdere dagen actief geweest is. Of die bron vandaag nog actief is, valt niet uit te sluiten. Die kans is de afgelopen dagen alleszins zo klein mogelijk gemaakt. Wel valt te verwachten dat er zich de komende dagen nog patiënten aanmelden.

Nieuwe patiënt

Deze nieuwe patiënt kreeg zijn eerste ziekteklachten op 13 mei, terwijl de eerste patiënt op 29 april klachten kreeg. Rekening houdend met de incubatietijd van legionella (max. 19 dagen, maar meestal tussen 2 en 10 dagen), wijst dat er sterk op dat de besmetting niet op één moment, maar meerdere dagen actief is geweest.

De mogelijkheid blijft bestaan dat de bron nog actief is, al is dat niet zeker. Deze nieuwe patiënt kan ook tot max. 19 dagen in verleden besmet zijn geweest.

Joris Moonens, woordvoerder van Zorg en Gezondheid: “We verwachten dat er de komende dagen nog patiënten zullen bijkomen. De periode van mogelijke besmetting is immers langer geweest dan we initieel gehoopt hadden, en zelfs als de bron is stilgevallen, kunnen patiënten nog tot 19 dagen later ziek worden. Het belangrijkste advies blijft om attent te zijn voor symptomen (droge hoest, koorts, hoofdpijn, griepachtige gevoelens) en u tijdig aan te melden bij de huisarts, die u bij diagnose van legionella zal doorverwijzen naar het ziekenhuis voor antibioticabehandeling. De kans op besmetting blijft klein.”

Bronopsporing en maatregelen

Deze nieuwe patiënt is alweer een indicatie dat de besmettingsbron zich in de Gentse zuidelijke kanaalzone situeert of situeerde. Koeltorens blijven de hoofdverdachte.

In 19 bedrijven die volgens de analyse van Zorg en Gezondheid het meeste kans hebben om de bron te zijn, zijn intussen stalen genomen. Al deze bedrijven hebben meteen na staalname een desinfectie (ontsmetting) van hun installatie gedaan. Als zij de bron waren, is dat zo meteen stopgezet. Vandaag en morgen worden er stalen genomen in nog eens 8 bedrijven met koeltorens en in 1 bedrijf met een industriële sproei-installatie. Ook zij zullen meteen een volledige ontsmetting van koelinstallaties doorvoeren.

De komende dagen gaat Zorg en Gezondheid nog meer bedrijven in dat gebied opsporen en contacteren, en aanmanen tot onmiddellijke ontsmetting van hun installaties. Onder andere op basis van luchtfoto’s zal worden nagegaan of er nog koeltorens in het gebied te vinden zijn. Ook andere types van installatie worden in kaart gebracht en aangemaand tot ontsmetting, zoals waterzuiveringsinstallaties met beluchting, sprinklerinstallaties en condensatoren.

Joris Moonens: “De grootste kanshebbers om de bron van besmetting te zijn, hebben we intussen gecontacteerd en zij hebben al hun koelinstallaties gedesinfecteerd. De meest waarschijnlijke bronnen zijn dus al aangepakt. De komende dagen doen we dat bij nog zoveel mogelijke andere bedrijven die installaties hebben die een besmettingsbron kunnen zijn. Zo doen we al het mogelijke om zoveel mogelijk potentiële bronnen weg te nemen en nieuwe besmettingen te stoppen. Dat is onze absolute prioriteit. We blijven ook er alles aan doen om de bron ook daadwerkelijk te identificeren, maar we moeten blijven herhalen dat die kans klein is.”  

Update woensdag 15/05 - 18u15

Helaas moeten wij u opnieuw het overlijden melden van een van de patiënten die besmet was met legionella. Deze patiënt is overleden in het AZ Sint-Lucas. Zoals u weet kan ik u omwille van de privacy van de patiënt en de familie, niet meer details bezorgen over deze persoon.

Wat de gezondheidstoestand van de andere patiënten betreft, hebben de ziekenhuizen ons bevestigd dat intussen 6 patiënten terug thuis zijn en 7 patiënten aan de betere hand. 2 patiënten liggen nog op intensieve zorgen, waarvan er een er kritisch aan toe is.

Update dinsdag 14/05 - 17u50:

Er is opnieuw een patiënt opgenomen in het ziekenhuis die besmet werd met legionella. Dat maakt dat we momenteel 17 patiënten kennen, waarvan één overleden.

Deze nieuwe patiënt kreeg de eerste ziekteklachten op 9 mei, in dezelfde periode dus als de patiënten van de afgelopen dagen. De patiënt is dus niet op een later tijdstip ziek geworden dan de andere patiënten, in dat opzicht verandert deze nieuwe patiënt niets aan onze inschatting van de situatie. Het gaat om een inwoner van de gemeente Evergem, wat opnieuw bevestigt dat de besmetting in die buurt moet gebeurd zijn.

Update maandagavond 13/05: Helaas moeten wij meedelen dat een van de patiënten met legionellabesmetting intussen overleden is in het Universitair Ziekenhuis Gent.

Vrijdagavond en het afgelopen weekend zijn er nog 4 mensen uit Evergem en omliggende gemeenten opgenomen in het ziekenhuis met een legionellabesmetting. Vandaag werd nog een patiënt aangemeld. Het totale aantal bevestigde patiënten staat daarmee op 16. De nieuwe patiënten kregen tussen 7 en 10 mei de eerste ziekteklachten. Dat kan erop wijzen dat de bron van de besmetting nog niet verdwenen is. Zorg en Gezondheid heeft intussen waterstalen laten nemen of onderzocht in de koeltorens van 17 bedrijven in de kanaalzone. Van nog 2 andere bedrijven zijn gegevens over hun installaties opgevraagd. Over de mogelijke bron van de besmettingen is echter nog niets bekend.

Meeste besmettingen rond 3 mei

Joris Moonens, woordvoerder van Zorg en Gezondheid: “De mensen die dit weekend in het ziekenhuis zijn opgenomen, zijn 7 à 10 dagen later ziek geworden dan meeste andere patiënten. Bij een legionellabesmetting kan het 14 tot 19 dagen duren eer je ziek wordt, maar in de meeste gevallen is dat minder dan 10 dagen. Het zou dus kunnen dat zij recenter besmet zijn geraakt dan de eerste groep van patiënten. We gaan moeten afwachten of er de komende uren en dagen nog patiënten bijkomen. We blijven uiteraard alles doen om de bron van de besmetting zo snel mogelijk op te sporen.”

De patiënten variëren in leeftijd tussen de 25 en 90 jaar, met een gemiddelde van 58,6 jaar. 6 van hen zijn ouder dan 65, 9 hebben een chronische ziekte of een verminderde weerstand. Dit bevestigt dat vooral oudere of verzwakte mensen gevoeliger zijn voor de ziekte.

Joris Moonens: “Het risico om besmet te raken blijft erg klein. Ook al adem je de bacterie in, dan nog gaat de overgrote meerderheid van de mensen er niet ziek van worden. Legionella is ook niet besmettelijk van mens tot mens. Bij deze uitbraak is het vrij zeker dat de bron niet moet gezocht worden in een individuele woning. Douchen of kraantjeswater drinken is dus geen probleem.”

Brononderzoek

7 van de 16 patiënten wonen in Evergem en nog twee wonen aan de grens in Oostakker. Dat blijft erop wijzen dat de bron van de besmetting in de buurt van Evergem gezocht moet worden.

De afgelopen dagen liet Zorg en Gezondheid waterstalen onderzoeken in de koeltorens van 17 bedrijven. Omdat de bacterie eerst moet kunnen groeien in zo’n waterstaal, zal het tot volgende week maandag duren eer daar resultaten van zijn. Dergelijke systemen moeten sowieso meerdere keren per jaar legionellametingen doen en ook die resultaten werden opgevraagd. Ook van twee andere bedrijven zijn die resultaten opgevraagd. Zorg en Gezondheid zoekt nu in overleg met het lokale bestuur of er nog andere koeltorens of vernevelinstallaties in de regio zijn.

Joris Moonens: “We hebben een meldpunt waar bedrijven hun koeltorens kunnen aanmelden, wat ervoor gezorgd heeft dat we nu al 19 bedrijven hebben kunnen onderzoeken. We roepen de bedrijven in de Gentse kanaalzone op om hun installaties met koeltorens goed na te kijken en te melden aan ons, als ze dat nog niet gedaan hebben. De bedrijven werken overigens zeer goed mee aan dit onderzoek.”

De patiënten zullen de komende dagen nog verder bevraagd worden om op zoek te gaan naar locaties die ze met elkaar gemeenschappelijk hebben. Zorg en Gezondheid onderzoekt de komende dagen in overleg met de milieuambtenaar van de gemeente of er nog andere mogelijke bronnen te onderzoeken zijn.

Joris Moonens: “Het blijft voorlopig gissen wat de bron van besmetting kan zijn. Bij de meeste legionella-uitbraken wordt de bron nooit gevonden. ”