Initiatieven beschut wonen

Een initiatief voor beschut wonen (IBW) begeleidt mensen met psychische problemen die geen nood hebben aan een permanent verblijf in een psychiatrisch ziekenhuis. Een IBW biedt hen een woonvorm waar ze begeleiding krijgen. Er zijn 2 vormen:

  • Groepswonen: ten minste 3 en maximaal 10 personen delen een woning. Er zijn zowel gemeenschappelijke als private vertrekken (meestal de slaapkamers).
  • Individueel wonen: iemand woont alleen of met maximum 2 personen. Die woonvorm neemt maximaal 20% van het totale erkende aanbod in.

Een IBW organiseert aangepaste dagactiviteiten voor de bewoners: sommigen volgen een opleiding, anderen werken of doen vrijwilligerswerk en nog anderen gaan naar een activiteitencentrum of naar de dagbehandeling van het psychiatrisch ziekenhuis.

Een begeleider komt 1 of meerdere keer(en) per week langs. Hij of zij bespreekt met de bewoners een aantal zaken die voor iedereen belangrijk zijn. Daarnaast is er ook een individuele begeleiding. Bewoners krijgen bijvoorbeeld hulp om het huis netjes te houden, de administratie te doen, een goede dagactiviteit te zoeken, een voedzame maaltijd klaar te maken … Het personeel van een IBW heeft dus vooral een begeleidende taak. Die is in essentie gericht op de maximale ontwikkeling van de persoonlijke zelfstandigheid van de bewoners.

Voor het overige nemen de bewoners gewoon deel aan het dagdagelijkse leven. De woningen van beschut wonen zijn eigendom van het IBW of van de bewoner zelf, of het zijn huurwoningen.

Niet iedereen kan een beroep doen op beschut wonen. Personen met enkel een verslavingsproblematiek (drank, medicijnen of drugs) kunnen niet terecht in een IBW. Als er sprake is van comorbiditeit  (psychische problemen en verslaving) kan een persoon wel terecht voor begeleiding in een IBW. Soms moeten mensen voor korte of langere periode toch nog eens opgenomen worden in een psychiatrisch ziekenhuis. Na hun opname keren ze normaal gezien terug naar het IBW.

Kwaliteit

Initiatieven voor Beschut Wonen kunnen de kwaliteit van hun zorg meten aan de hand van een aantal kwaliteitsindicatoren die werden ontwikkeld voor de geestelijke gezondheidszorg. Ze kunnen zelf kiezen welke indicatoren ze meten.

Daarnaast kunnen de voorzieningen ook de tevredenheid van hun patiënten meten met een enquête. Het Vlaams Patiëntenplatform heeft daarvoor de Vlaamse Patiëntenpeiling (VPP) opgesteld.

Toezicht door Zorginspectie

Alle erkende Initiatieven voor Beschut Wonen worden regelmatig geïnspecteerd door Zorginspectie. De inspecties hebben een dubbele functie: 

  • enerzijds controleert de inspecteur de erkenningsnormen

  • daarnaast zet de inspecteur het IBW aan tot zelfverbetering.

Zorginspectie maakt gebruik van eenpdf bestandReferentiekader Beschut Wonen (227 kB). Daarin staat aan welke kwaliteitsverwachtingen een IBW moet voldoen. De IBW kunnen het gebruiken om zelf, door de bril van een inspecteur, naar hun voorziening te kijken en verbeteringen aan te brengen.

Na de inspectie stelt Zorginspectie een voorlopig inspectieverslag op. Het IBW krijgt de kans om daarop te reageren. Na die opmerkingen stelt Zorginspectie een definitief inspectieverslag op. Dat sturen ze naar Zorg en Gezondheid. Zorg en Gezondheid stelt op basis van het definitieve inspectieverslag een voorlopig verslag van termijnbepaling op. Daarin wordt voor een aantal vastgestelde verbeterpunten een termijn opgesteld waarbinnen het IBW de punten moet aanpakken. Het IBW krijgt opnieuw de kans opmerkingen te geven op dat voorlopige verslag. Zorg en Gezondheid stelt daarna het definitieve verslag van termijnbepaling op. We volgen verder op dat het IBW de verbeterpunten en de vastgestelde termijnen naleeft.

Zesde staatshervorming

Zorg en Gezondheid is bevoegd voor het volledige beleid inzake IBW (programmatie, erkenning, financiering en normering). Tot eind 2017 staan de federale overheidsadministraties (FOD Volksgezondheid en RIZIV) nog in voor de concrete dossierbehandeling m.b.t. financiering van de IBW.