Asbestgerelateerde ziektes in Vlaanderen

België was in de vorige eeuw een belangrijke internationale producent van asbestproducten en heeft het vierde hoogste aantal overlijdens door mesothelioom (meestal longvlieskanker) per miljoen inwoners in de wereld. Zorg en Gezondheid (Z&G) volgt de evolutie van asbestgerelateerde ziektes in Vlaanderen op. Dit resulteerde in pdf bestandRapport over asbestgerelateerde ziektes (1.23 MB) dat een overzicht geeft van het voorkomen van en de sterfte ten gevolge van mesothelioom.  

Omdat mesothelioom specifiek door asbestvezels veroorzaakt wordt, is het de meest geschikte ziekte om de (laattijdige) gezondheidsimpact van asbestblootstelling op te volgen. Dit is ook relatief eenvoudig, omdat we in Vlaanderen over goede kankerincidentie- en mortaliteitsgegevens beschikken. Mesothelioom maakt nog steeds relatief veel dodelijke slachtoffers, omdat de latentietijd voor deze kanker, geschat op 40 jaar, zo lang is. Het gaat hoofdzakelijk om mannen die jarenlang beroepsmatig blootgesteld waren aan hoge concentraties van asbest. 

Historische aandachtsgebieden voor asbest

Op basis van de cijfers van mesothelioom definieerden we een (historisch) aandachtsgebied. Deze regio komt grofweg overeen met de gebieden waar vroeger asbestverwerkende industrie (in de buurt) aanwezig was. 

  • Het voorkomen van nieuwe gevallen van mesothelioom en de overlijdens eraan bij de mannen ligt daar ongeveer 3 keer hoger dan in de rest van het Vlaamse Gewest, bij vrouwen ongeveer 2,5 keer hoger.  
  • Bij de mannen liggen de cijfers in het aandachtsgebied tot 7 keer hoger dan bij de vrouwen. Het voorkomen van mesothelioom is veel hoger bij de mannen, aangezien het vooral mannen waren die via hun werk blootgesteld werden aan asbest. Bij de vrouwen en bij de algemene bevolking komt mesothelioom zelden voor en dit zowel in het aandachtsgebied als elders in Vlaanderen. 
  • Op het totaal van alle sterfgevallen (alle oorzaken) in het aandachtsgebied in de periode 1998 tot 2015 maakt sterfte door mesothelioom minder dan 1 percent uit van de sterfgevallen bij mannen en minder dan 2 per 1.000 van de sterfgevallen bij vrouwen. Kijken we naar de ‘rest van Vlaanderen’, gaat het over 3 per 1.000 van de sterfgevallen bij mannen en 7 per 10.000 van de sterfgevallen bij vrouwen. 

We zien voorlopig nog geen daling van het voorkomen van of sterfte door mesothelioom. Dat is ook te verwachten, gezien de lange latentietijd van de ziekte en gezien het totaal verbod op asbest pas inging in 2001. We lijken ons de laatste 10 jaar op een soort plateau te bevinden. Het valt af te wachten hoe de ziekte in de volgende jaren zal evolueren en wanneer er een daling zal ingezet worden. Dit zal verder opgevolgd worden met een overzichtsrapport om de 5 jaar. 

Volledig rapport

pdf bestandRapport over asbestgerelateerde ziektes (1.23 MB)

 

Databestand: Sterftecertificaten personen van 1 jaar of ouder

Bij een overlijden vult de arts die het overlijden vaststelt de A, B en C-strook van het overlijdenscertificaat in. Een gemeenteambtenaar vult de D-strook in. De gemeente waar het overlijden is gebeurd, stuurt de B-, C- en D-stroken maandelijks op naar Zorg en Gezondheid, de A-strook blijft in de gemeente. Zorg en Gezondheid ontvangt zo de sterftecertificaten van alle Vlaamse (en Brusselse) gemeenten.