Op deze pagina:
Wat is kanker?
Alle weefsels en organen van het menselijk lichaam zijn opgebouwd uit cellen. Normale cellen groeien en delen zich om oude cellen te vervangen. Kanker ontstaat als er iets misgaat in een cel, waardoor de normale groei van de cel ontregeld is. Kankercellen delen zich op een ongecontroleerde manier, dringen door in het omliggende weefsel en richten daar schade aan.
De meeste soorten kankercellen vormen een gezwel of tumor. Toch zijn er kankersoorten (bijvoorbeeld bloedkankers zoals leukemie) waarbij geen tumoren gevormd worden.
Men spreekt pas van kanker als de tumoren kwaadaardig (of maligne) zijn. Niet alle gezwellen zijn immers kwaadaardig. Kwaadaardige tumoren groeien meestal sneller dan goedaardige (of benigne) tumoren en groeien vaak door in het gezonde weefsel. Bovendien zaaien ze dikwijls uit naar andere weefsels.
Kanker komt voor in meer dan 100 verschillende vormen en kan alle organen en weefsels in het lichaam aantasten.
Terug naar boven
Kanker in Vlaanderen
Kanker is in Vlaanderen de tweede belangrijkste groep doodsoorzaken. In 2007 stierven in totaal 15.406 Vlamingen aan kanker. De meest voorkomende vormen van kanker zijn borstkanker, dikkedarmkanker, longkanker en prostaatkanker.
De preventie van en bij kanker is een Vlaamse bevoegdheid. Het decreet van 21 november 2003 betreffende het preventieve gezondheidsbeleid voorziet de volgende initiatieven:
- ter preventie van kanker: vermijden dat kanker ontstaat door het bevorderen van factoren die beschermen tegen kanker of door het tegengaan van factoren die het optreden van kanker uitlokken.
- ter preventie bij kanker: opsporen van kanker of van een verhoogd risico om kanker te krijgen. Zo kan men het tijdstip van de diagnose vervroegen en een beter behandelingsresultaat bekomen of verwikkelingen voorkomen.
Het voeren van een beleid rond het behandelen van kanker in al zijn aspecten is een federale bevoegdheid.
Terug naar boven
Hoe kanker voorkomen?
Het zal nooit mogelijk zijn om in alle gevallen te vermijden dat kankers ontstaan. Toch kunt u het risico op kanker bij uzelf en anderen verlagen door oog te hebben voor een gezonde levensstijl en een gezonde leefomgeving. We denken hierbij aan de volgende tips:
- Rook niet.
- Eet gezond.
- Vermijd overgewicht.
- Beweeg voldoende.
- Matig je alcoholgebruik.
- Voorkom bepaalde infectieziekten (hepatitis, HPV) of laat ze tijdig behandelen.
- Vermijd risicoproducten thuis en op het werk.
- Bescherm je tegen overmatige blootstelling aan de zon.
Systematisch (het risico op) kanker opsporen
Een manier van leven die kanker gegarandeerd voorkomt, is er niet. Een genetische aanleg en invloeden uit de omgeving (blootstelling aan kankerverwekkende stoffen) spelen immers ook een rol. Daarom is het in sommige gevallen zinvol om (het risico op) kanker systematisch op te sporen (d.i. screenen). Zo kan men het tijdstip van diagnose vervroegen en een beter behandelingsresultaat bekomen of verwikkelingen voorkomen.
Als opsporen van een bepaalde ziekte, zoals kanker, veralgemeend en gestructureerd wordt aangeboden, spreekt men over een bevolkingsonderzoek. Voor een aantal kankers is het zinvol om een bevolkingsonderzoek te organiseren. Wetenschappers zijn het erover eens dat dergelijke opsporingsprogramma's aan zeer strenge kwaliteitseisen moeten voldoen, zo niet doen ze soms meer kwaad dan goed.
Voor huidkanker en prostaatkanker bijvoorbeeld beveelt de Europese code voor kankerbestrijding (PDF) geen bevolkingsonderzoek aan. Voor borstkanker, dikkedarmkanker en baarmoederhalskanker wel.
Bevolkingsonderzoek naar kanker in Vlaanderen
- Vlaanderen organiseert een bevolkingsonderzoek naar borstkanker voor vrouwen van 50 tot en met 69 jaar.
- Voor dikkedarmkanker loopt een proefproject voor mannen en vrouwen tussen 50 en 74 jaar. Het proefproject loopt in de gemeenten Borgerhout, Vosselaar en Schilde.
- Begin 2013 wordt een bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker geïmplementeerd in heel Vlaanderen.
Zelfonderzoek op signalen
De verwachting om kankers tijdig op te sporen door systematisch iedereen te onderzoeken, is vaak te hoog gespannen. Hoewel de medische wetenschap enorme vooruitgang boekt, bestaan er voor de meeste kankers nog steeds geen goede methoden voor systematische opsporing. Daarom is het belangrijk om uw arts te raadplegen bij de volgende signalen:
- onverklaarbaar gewichtsverlies
- langdurig hoesten
- langdurig hees zijn
- bloedverlies langs de darm (zeer donkere stoelgang) of bij het plassen
- problemen bij het plassen bij mannen
- bloedverlies uit de vagina buiten de normale menstruatie
- knobbeltje in de borst of veranderingen aan de tepel
- huidvlekjes die groter worden, van kleur veranderen, een onregelmatige rand krijgen of asymmetrisch worden
Meer info
Terug naar boven