Op deze pagina
Vragen over de gratis vaccins
Terug naar boven
Voor wie is de inenting?
Het gratis vaccin tegen HPV wordt in het schooljaar 2011-2012 aangeboden aan alle meisjes die in het eerste jaar secundair onderwijs zitten of geboren zijn in 1999. Meisjes die de vaccinatie op een later moment wensen of niet in aanmerking komen voor de gratis vaccinatie, moeten de vaccins zelf in de apotheek aankopen, op voorschrift van een arts. In die gevallen betaalt de mutualiteit het vaccin wel gedeeltelijk terug.
Terug naar boven
Waar kan ik mij laten inenten?
De inentingen worden toegediend op school door artsen van het CLB of tijdens onderzoek op het CLB. Wil je je laten vaccineren door een huisarts dan kan dit in Vlaanderen. Artsen in Brussel en het Waals Gewest kunnen deze gratis vaccins niet bestellen omdat hun overheid dit (voorlopig) nog niet voorziet. In Brussel worden gratis vaccins dus enkel door het CLB aangeboden.
Terug naar boven
Is het toedienen van het vaccin gratis?
Als je je laat vaccineren door het CLB, is het toedienen van het vaccin wel gratis. Ook een huisarts kan je vaccineren, maar dan betaal je wel voor de raadpleging.
Terug naar boven
Ik heb al een vaccin gekocht bij de apotheker. Kan ik de kosten hiervoor recupereren?
Nee, enkel vaccins die door de Vlaamse overheid aan artsen worden geleverd zijn gratis. De Vlaamse overheid kan onmogelijk kosten terugbetalen die gemaakt zijn via een apotheek. Mogelijk kan een deel van de kosten gerecupereerd worden via het ziekenfonds, dit hangt af van het ziekenfonds. Verder is de regeling met betrekking tot terugbetaling via een ziekenfonds en RIZIV hetzelfde als bij meisjes tussen 12 en 18 jaar.
Terug naar boven
Waar wordt de vaccinatie toegediend?
Het vaccin wordt in de bovenarm gegeven.
Terug naar boven
Waarom moeten jonge meisjes ingeënt worden?
De inenting is vooral zinvol als je nog niet met het virus in aanraking bent gekomen. Dus voor men seksueel actief is. Daarom worden meisjes op jonge leeftijd ingeënt.
Terug naar boven
Ik ben geboren in 1999 maar zit niet in het 1e jaar secundair onderwijs. Heb ik ook recht op een vaccin?
Ja, als je geboren bent in 1999 maar bijvoorbeeld al in het 2e jaar secundair onderwijs zit kan je het vaccin nog krijgen via de huisarts. Ben je geboren in 1999 maar zit je nog niet in het 1e jaar secundair onderwijs is dit ook geen probleem. Je zal het vaccin aangeboden krijgen door het CLB als je wel in het 1e jaar secundair zit. Je kunt er ook voor kiezen om eerder al de vaccinatie te laten toedienen. In het Buitengewoon Onderwijs biedt het CLB deze vaccinatie ook aan voor meisjes die geboren zijn in 1999.
Terug naar boven
Kunnen jongens ook een HPV-infectie krijgen?
Ja, jongens kunnen net zo goed een HPV-infectie krijgen en doorgeven. Maar jongens krijgen geen baarmoederhalskanker, want ze hebben geen baarmoeder.
Terug naar boven
Waarom worden jongens niet ingeënt?
Er is nog niet voldoende onderzoek verricht om te bewijzen dat een inenting voor jongens zinvol is. De vaccinatie wordt systematisch aangeboden aan meisjes om op termijn de kans op baarmoederhalskanker te helpen verminderen.
Terug naar boven
Als ik al één of twee vaccins Cervarix gekregen heb, mag ik dan verder gevaccineerd worden met Gardasil?
Er zijn geen gegevens beschikbaar over de bescherming door opeenvolging van de verschillende vaccins. Wie met een bepaald vaccin begonnen is, vervolledigt best de begonnen vaccinatie met hetzelfde vaccin. Wie met Cervarix begonnen is, vervolledigt de vaccinatie dus best tot 3 dosissen Cervarix.
Terug naar boven
Vragen over het vaccin zelf
Terug naar boven
Wat is een vaccin?
Een vaccin is de vloeistof die in het spuitje zit. . Een vaccin wekt afweerstoffen in je lichaam op, zonder dat je ziek wordt. De afweerstoffen zijn gericht tegen een ziekteverwekker, in dit geval het HPV-virus. Als je dan ooit besmet geraakt met het HPV-virus herkent je lichaam het virus meteen en maakt het sneller antistoffen aan.
Terug naar boven
Welke vaccins zijn er tegen het HPV-virus?
In België zijn er twee vaccins geregistreerd: Gardasil en Cervarix. In Vlaanderen wordt het vaccin Gardasil vanaf september 2010 gratis aangeboden. De bijsluiters met de samenstelling van de vaccins zijn te vinden op de www.zorg-en-gezondheid.be/vaccinaties
Terug naar boven
Waarom heb ik drie inentingen nodig?
Na één inenting maakt je lichaam nog niet voldoende afweerstoffen aan om goed beschermd te zijn tegen een besmetting met het HPV-virus. Bij elke inenting wordt de afweerreactie versterkt. Na drie vaccinaties ben je voldoende beschermd. Stoppen na één inenting is niet gevaarlijk, maar je bent dan niet voldoende beschermd tegen het virus.
Terug naar boven
Hoeveel tijd moet er zitten tussen de drie inentingen?
Voor Gardasil wordt aanbevolen het tweede vaccin twee maanden na het eerste toe te dienen (kan eventueel ook minstens één maand na het eerste). Het derde vaccin wordt 6 maanden na het eerste toegediend. Zo krijg je drie spuitjes gedurende één schooljaar.
Terug naar boven
Is het gevaarlijk als ik al na 1 inenting stop met de vaccinatie?
Stoppen na één prik is niet gevaarlijk, maar je bent dan niet voldoende beschermd tegen het virus. Het is dus best om je drie maal te laten inenten.
Terug naar boven
Beschermt het vaccin ook tegen genitale wratten?
Ja, het vaccin Gardasil beschermt niet alleen tegen types 16 en 18 die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken. Het beschermt ook tegen types 6 en 11. Deze zijn verantwoordelijk voor 90% van de genitale wratten.
Terug naar boven
Moet men getest worden op besmetting met HPV vooraleer te vaccineren?
Neen. Dit is volkomen zinloos. De meeste besmettingen met HPV zijn immers van tijdelijke aard en verdwijnen spontaan. Uitzonderlijk is er een langdurigere infectie die dan wel kan leiden tot veranderingen in de cellen van de baarmoederhals die dan later kunnen leiden tot baarmoederhalskanker. Precies daarom is het belangrijk dat vrouwen vanaf de leeftijd van 25 jaar om de 3 jaar een uitstrijkje laten nemen.
Terug naar boven
Helpen vitamine A en foliumzuur net zo goed tegen een HPV-infectie?
Er is geen enkel wetenschappelijk bewijs dat vitamine A en foliumzuur een HPV-infectie kunnen voorkomen. Uit onderzoek blijkt dat vaccinatie tegen HPV wél een HPV-infectie kan voorkomen waardoor de kans op baarmoederhalskanker sterk afneemt.
Terug naar boven
Zit er rattenvergif of kakkerlakkenvergif in het vaccin?
Nee. Dit gerucht gaat over de stof natriumboraat. Deze stof zit in veel producten, waaronder rattenvergif en kakkerlakkenvergif. Gardasil, het gratis vaccin dat aangeboden worden, bevat een superkleine hoeveelheid die niet schadelijk is voor mensen.
Terug naar boven
Zit er aluminium in het vaccin?
Nee. Het metaal aluminium zit niet in de vaccins, alleen zouten van aluminium. Die stoffen zitten in veel vaccins, ook in de vaccins die baby’s krijgen. De aluminiumzouten versterken de werking van de vaccins en zijn niet schadelijk in deze hoeveelheden.
Terug naar boven
Vragen over het virus
Terug naar boven
Wat is het HPV-virus?
HPV is de afkorting van humaan papillomavirus. Dit virus kan baarmoederhalskanker veroorzaken. Er bestaan meer dan honderd types van deze virussen. Twee types (16 en 18) veroorzaken samen ongeveer 70% van alle gevallen van baarmoederhalskanker. De inenting beschermt tegen deze twee types.
Terug naar boven
Wat zijn de symptomen van een HPV infectie?
Je kunt heel lang met een HPV-infectie rondlopen zonder dat je er wat van merkt. Wanneer het virus afwijkende cellen in de baarmoederhals veroorzaakt, kan dit verkleurde afscheiding veroorzaken in de vagina.
Terug naar boven
Hoe ernstig is een HPV-infectie?
Meestal is een HPV-infectie niet gevaarlijk en wordt ze door je afweersysteem opgeruimd. Als het virus te lang in je baarmoederhals zit, kunnen er afwijkende cellen ontstaan. Meestal verdwijnen ze. Soms ontwikkelen die zich verder en ontstaat er zo baarmoederhalskanker.
Terug naar boven
Hoe kun je een HPV-infectie krijgen?
HPV wordt overgebracht door seksueel contact. Dit hoeft niet per se vrijen te zijn, het virus kan ook door huid-op-huidcontact worden overgedragen, vooral in de schaamstreek, maar ook via je handen en vingers. Uit onderzoek blijkt dat een groot deel van seksueel actieve vrouwen besmet is. Condooms verminderen de kans op besmetting maar beschermen je niet volledig tegen een HPV-infectie.
Terug naar boven
Kun je het virus via huid-op-huidcontact krijgen?
Ja. Vooral door contact met de huid in de schaamstreek.
Hoe groot is de kans dat je een HPV-infectie oploopt?
HPV is veel voorkomend. Meer dan 80% van de mensen die seksueel actief is, heeft wel eens een HPV-infectie gehad. Het virus komt het meest voor bij jongere mannen en vrouwen.
Terug naar boven
Een HPV-infectie verdwijnt meestal vanzelf. Is een inenting wel nodig?
Meestal ruimt je lichaam de HPV-infectie op. Soms blijft het virus langer zitten. Een deel van die verborgen infecties leidt na jaren tot veranderingen in de cellen van de baarmoederhals. Uiteindelijk kan dit overgaan in baarmoederhalskanker zonder dat je het merkt. Tussen infectie en het ontstaan van baarmoederhalskanker zit meestal vijftien jaar of langer. De HPV-inenting kan dit voorkomen.
Terug naar boven
Is het waar dat men meer kans heeft op baarmoederhalskanker als men gevaccineerd wordt wanneer men al met een HPV-type besmet is?
Neen. Vaccinatie kan bovendien nog beschermen tegen de andere types HPV waarvoor het vaccin bedoeld is en waar je nog niet mee besmet bent.
Terug naar boven
Moet ik wachten tot na mijn eerste menstruatie om mij te laten vaccineren tegen HPV?
Neen. Menstruaties zijn een gevolg van hormonale invloeden en dit heeft niets te maken met HPV-infecties. De vaccins zijn ook geen hormonale producten en hebben geen invloed op de menstruaties of de start van menstruaties.
Terug naar bovenTerug naar boven
Vragen over baarmoederhalskanker
Terug naar boven
Wat is baarmoederhalskanker?
Baarmoederhalskanker is een ernstige ziekte die alleen vrouwen kunnen krijgen.
Terug naar boven
Hoe vaak komt baarmoederhalskanker voor?
Jaarlijks worden in Vlaanderen ongeveer 350 vrouwen getroffen door deze kanker. Na borstkanker is het de tweede meest voorkomende soort kanker onder vrouwen tussen 15 en 44 jaar in België en de zevende meest voorkomende kanker onder vrouwen in het algemeen.
Terug naar boven
Zijn er andere oorzaken van baarmoederhalskanker dan HPV-infectie?
Nee, je kunt alleen baarmoederhalskanker krijgen door een HPV-infectie. Er zijn factoren die ervoor zorgen dat je meer risico hebt om baarmoederhalskanker te krijgen, zoals roken. In de jaren zeventig is het verband tussen HPV en baarmoederhalskanker aangetoond. Harald zur Hausen kreeg daarvoor in 2008 de Nobelprijs.
Terug naar boven
Krijg je altijd baarmoederhalskanker als je een een HPV-infectie hebt gehad?
Nee. Maar als je lichaam de HPV-infectie niet zelf opruimt, kunnen er uiteindelijk afwijkende cellen ontstaan. Die kunnen vanzelf verdwijnen. Maar bij een aantal vrouwen ontstaat er baarmoederhalskanker.
Terug naar boven
Hoe lang duurt het voordat je baarmoederhalskanker krijgt?
Meestal verstrijkt er 15 jaar of langer tussen het moment dat je besmet geraakt met HPV tot het ontstaan van baarmoederhalskanker.
Terug naar boven
Kun je na de inenting nog baarmoederhalskanker krijgen?
Dat kan maar de kans is een stuk kleiner. De inenting beschermt tegen de twee belangrijkste HPV-types. Ongeveer 30% van de gevallen van baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door andere HPV-types waartegen het vaccin niet beschermt.
Terug naar boven
Is een uitstrijkje nog nodig?
Ja. Met een uitstrijkje wordt vanaf je vijfentwintigste om de drie jaar onderzocht of je afwijkende cellen hebt die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken. De HPV-inenting beschermt je namelijk niet voor 100% tegen baarmoederhalskanker. Je kans op baarmoederhalskanker is wel veel kleiner als je de inenting hebt gehad. Toch blijft het belangrijk driejaarlijks een uitstrijkje te laten nemen.
Terug naar boven
Is een uitstrijkje laten nemen niet voldoende?
Bij een uitstrijkje wordt gezocht naar afwijkende cellen die eventueel tot kanker zouden kunnen leiden. Als er reden tot bezorgdheid is na een uitstrijkje, leef je een hele tijd in onzekerheid. Voor verder onderzoek moet je bovendien naar het ziekenhuis. Misschien moet er een ingreep aan je baarmoederhals plaatsvinden. Als je je laat inenten, word je beschermd tegen de twee HPV-types, die 70% van de gevallen van baarmoederhalskanker veroorzaken.
Terug naar boven
Vragen over bescherming
Terug naar boven
Hoe kan je een HPV-infectie voorkomen?
Door inenting voorkom je een besmetting met twee gevaarlijke types van het HPV-virus die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken. Door een condoom te gebruiken heb je ook minder kans om het virus op te lopen, maar deze bescherming is niet gegarandeerd. Ook intiem lichaamscontact in de schaamstreek kan voldoende zijn voor een HPV-besmetting.
Terug naar boven
Hoe lang ben ik beschermd na vaccinatie?
Minstens zeven jaar. Waarschijnlijk blijven de afweerstoffen veel langer in je lichaam dan zeven jaar. Hoe langer het vaccin bestaat, hoe duidelijker de termijn zal blijken. Vermoedelijk zal het langer dan 10 jaar meegaan.
Terug naar boven
Moet je je na de drie prikken opnieuw laten vaccineren?
Dat is nog niet zeker. Uit onderzoek zal blijken hoe lang het HPV-vaccin je beschermt. Zeven jaar is nu al zeker en waarschijnlijk zal het véél langer meegaan. Als zou blijken dat de bescherming door de inenting na bijvoorbeeld tien tot vijftien jaar duidelijk afneemt, dan kan het eventueel aanbevolen zijn je als volwassenen nog een extra prikje te geven.
Terug naar boven
Beschermt de inenting ook tegen andere SOI (seksueel overdraagbare infecties)?
Nee, de inenting beschermt je alleen tegen de twee types van het HPV-virus die baarmoederhalskanker en tegen 2 types die genitale wratten kunnen veroorzaken. De inenting beschermt je niet tegen andere seksueel overdraagbare infecties zoals chlamydia, hepatitis B of HIV (het virus dat aids veroorzaakt). Veilig vrijen blijft dus belangrijk.
Terug naar boven
Kan ik na inenting nog baarmoederhalskanker krijgen?
Ja. De inenting beschermt tegen de twee belangrijkste types van het HPV-virus. Deze twee types veroorzaken 70% van alle gevallen van baarmoederhalskanker. De overige 30% wordt veroorzaakt door types waar het vaccin niet tegen beschermt. Je kunt dus nog steeds baarmoederhalskanker krijgen. Je kans op deze vorm van kanker vermindert wel enorm.
Terug naar boven
Vragen over bijwerkingen
Terug naar boven
Heeft de inenting bijwerkingen?
Net zoals alle andere vaccins kunnen ook deze vaccins bijwerkingen hebben De meeste meisjes (ongeveer 80%) krijgen last van wat pijn rond de prikplek en 'spierpijn' in de bovenarm. Sommige meisjes hebben last van pijn, jeuk, een rode huid of een verdikking op de prikplek. Ook buikpijn, misselijkheid, moeheid, hoofdpijn of koorts komen voor, maar de meeste klachten zijn mild en gaan vanzelf weer weg. 2 à 3 op de 1000 meisjes valt (bijna) flauw. Dit is niet vaker dan van andere vaccins en komt bijna altijd door de spanning van het vaccineren en niet door het vaccin zelf.
Terug naar boven
Doet het vaccineren pijn?
Wat je voelt, verschilt van persoon tot persoon. De één voelt nauwelijks iets, de andere voelt een prikje. Sommige meisjes hebben na de prik even pijn op de plek van inenting.
Terug naar boven
Krijg ik er een dikke arm van? Of een rode plek?
De plek van de prik kan wat dik of rood worden. Na een paar dagen verdwijnt dit en zie je er niets meer van.
Terug naar boven
Krijg ik er spierpijn van?
Even na de prik krijg je spierpijn in je bovenarm, omdat je daar de prik krijgt. Hier kun je een week last van hebben. Veel vaccins hebben spierpijn als bijwerking.
Terug naar boven
Kun je er koorts van krijgen?
Ja. Soms krijg je koorts na de inenting.
Terug naar boven
Kun je er hoofdpijn van krijgen?
Ja. Soms krijg je hoofdpijn na de inenting.
Terug naar boven
Kun je er buikpijn van krijgen?
Ja. Soms krijg je buikpijn na de inenting.
Terug naar boven
Kun je er misselijk van worden?
Ja. Soms kan je misselijk worden na de inenting.
Terug naar boven
Kun je er flauw van vallen?
Dit is mogelijk maar gebeurt bij slechts 2 à 3 op duizend meisjes. Als je van jezelf weet dat je snel flauwvalt, vermeld dit dan voor je de prik krijgt. Dan kan degene die de inenting toedient daar rekening mee houden. Laat ook weten als je je vooraf duizelig of misselijk voelt.
Terug naar boven
Kan het onvruchtbaarheid veroorzaken?
Nee. De prik werkt op je afweersysteem en bevat geen hormonen. De prik heeft geen invloed op je voortplantingsorganen. Het vaccin kan dus nooit onvruchtbaarheid veroorzaken.
Terug naar boven
Vragen over seks en HPV
Terug naar boven
Wordt het HPV-virus enkel overgedragen tijdens seks?
Het virus wordt niet alleen overgedragen door seksuele handelingen, maar ook door huid-op-huidcontact, met name de huid in de schaamstreek, of via de huid van je handen en vingers.
Terug naar boven
Heeft het zin om mij nog te laten vaccineren als ik al gezoend heb?
Jazeker. Zoenen wordt niet beschouwd als een seksuele handeling.
Terug naar boven
Heeft het nog zin om mij te laten vaccineren als ik al seks gehad heb?
Inenting heeft vooral zin als je nog niet met HPV besmet bent. Heb je weinig seksueel contact gehad, dan is het mogelijk dat je geen HPV-infectie hebt opgelopen. In dat geval heeft vaccinatie zeker zin. Heb je al vaker seks gehad, dan is de kans groter dat je het virus hebt opgelopen. Vaccinatie heeft dan minder zin.
Terug naar boven
Mag je onbeschermd (zonder condoom) vrijen tussen twee prikken door?
Nee, zelfs na drie vaccinaties ben je niet beschermd tegen vele types van het virus en andere seksueel overdraagbare infecties (soi). Veilig vrijen met een condoom blijft dus belangrijk.
Terug naar boven
Moet ik mij laten vaccineren als ik altijd een condoom gebruik?
Ja, condooms beschermen niet 100% tegen het virus dat baarmoederhalskanker veroorzaakt. Een inenting is altijd verstandig. Bovendien komt er misschien een moment dat je een vaste vriend hebt of dat je zwanger wil worden. Dan is het fijn als je beschermd bent.
Terug naar boven
Heeft het zin om mij te laten vaccineren als ik op meisjes val?
Ja. Je kunt het virus ook krijgen door te vrijen met meisjes.
Terug naar boven
Ik heb al jaren hetzelfde vriend(innet)je, kan ik toch baarmoederhalskanker krijgen?
Ja, dat kan. Misschien ben je besmet geraakt met het virus toen je tiener was, zonder dat je dat hebt gemerkt. Baarmoederhalskanker ontstaat meestal pas na vijftien jaar of langer.
Terug naar boven
Ik heb nog geen vriend(innet)je. Moet ik mij dan nu al laten vaccineren?
Het is zo goed als zeker dat je ooit wel een vriend(innet)je zal krijgen. Die kan even goed het virus dragen. Alleen als je nooit seksueel actief wil zijn en zorgt dat je geen huid-op-huidcontact in de schaamstreek hebt, heb je geen prik nodig. Maar dat weet je natuurlijk nooit vooraf, dus laat je je best vaccineren.
Terug naar boven
Is veilig vrijen nog nodig als je gevaccineerd bent tegen HPV?
Ja. Het vaccin beschermt tegen twee HPV-types die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken. Het vaccin beschermt niet tegen alle types van het virus, noch tegen andere seksueel overdraagbare infecties zoals chlamydia of HIV. Veilig vrijen blijft dus belangrijk.
Terug naar boven
Riziv: Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering. Het RIZIV is een federale instelling die de verplichte ziekteverzekering in België organiseert, beheert en controleert. Het RIZIV staat onder het toezicht van de minister van Sociale Zaken. Het instituut organiseert ook het overleg tussen de verschillende actoren van de verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen. Zie www.riziv.be voor meer info.
CLB: centrum voor leerlingenbegeleiding
HIV: Humaan immunodeficiëntievirus
SE: Standard error (standaardfout) / Zweden