Via de huisartsenpeilpraktijken krijgen we cijfers over hoe vaak huisartsen bij hun patiënten te maken krijgen met suïcides (dodelijke afloop) of suïcidepogingen (geen dodelijke afloop na 2 weken).
Het Belgische netwerk van huisartsenpeilpraktijken registreerde suïcide en suïcidepogingen in de periodes 1993-1995, 2000-2001 en 2007-2008. We kijken hier naar de resultaten voor 2007-2008: hoeveel nieuwe gevallen (de incidentie) van suïcide en suïcidepogingen per 100 000 inwoners van het Vlaamse gewest werden er geregistreerd door de huisartsenpeilpraktijken? We beschrijven ook de evolutie sinds 2000-2001.
Aantal en evolutie suïcides en suïcidepogingen
- In 2007 en 2008 samen registreerden de peilartsen in het Vlaamse gewest 20 suïcides.
- Ze registreerden 145 suïcidepogingen.
- Van 6 suïcidale daden was de afloop onbekend. Het ging in totaal over 166 personen; bij 5 personen daarvan werden 2 suïcidepogingen in hetzelfde kalenderjaar geregistreerd.
- Uit de registratie blijkt dat er in 2007-2008 aanzienlijk minder (nieuwe) voorvallen waren van suïcide bij mannen en vrouwen dan in 2000-2001.
- Wat suïcidepogingen betreft, werden er in 2007-2008 ook minder vastgesteld bij vrouwen dan in 2000-2001. Bij mannen was er geen verschil.
- Zoals elders in de geïndustrialiseerde wereld kwam suïcide veel meer voor bij mannen, vooral oudere mannen.
- Suïcidepogingen kwamen meer voor bij vrouwen.
Een vergelijking met andere cijfers over suïcide en suïcidepogingen in het Vlaamse Gewest laat echter uitschijnen dat de registratie van suïcidaal gedrag door de huisartsenpeilpraktijken resulteerde in een onderschatting.
Meer cijfers en een uitgebreidere analyse vindt u in het rapport “Suïcide en suïcidepogingen in Vlaanderen: de registratie door het Belgische netwerk van Huisartsenpeilpraktijken in 2007-2008” (PDF 126kB).
Suïcide van patiënten in de huisartsenpraktijk
- Suïcide kwam meer voor bij mannen (15 op de 100.000) dan bij vrouwen (4 op de 100.000).
- Net zoals bij de registratie in 2000-2001 kwam suïcide het meest voor bij mannen in de oudste leeftijdsgroep.
- Zowel bij mannen als bij vrouwen kwam suïcide meer voor in het Waalse dan in het Vlaamse Gewest. In 2000-2001 was dat ook zo.
- In 2007-2008 kwam suïcide bij mannen en bij vrouwen in het Vlaamse Gewest veel minder voor dan in 2000-2001.
Suïcidepogingen van patiënten in de huisartsenpraktijk
- De huisartsen stelden meer suïcidepogingen vast bij vrouwen (71 per 100.000) dan bij mannen (55 per 100.000).
- Naar leeftijd zien we bij mannen en bij vrouwen een afname van suïcidepogingen in de leeftijdsgroep van 65-79, gevolgd door een toename bij 80-plussers. Die trend zagen we ook in 2000-2001.
- Volgens de huisartsen kwamen suïcidepogingen bij vrouwen aanzienlijk meer voor in het Waalse dan in het Vlaamse Gewest. Bij mannen werd er tussen de gewesten geen verschil vastgesteld. In 2000-2001 kwamen suïcidepogingen meer voor bij zowel vrouwen als mannen in het Waalse gewest.
- In vergelijking met 2000-2001 kwamen suïcidepogingen in het Vlaamse gewest alleen bij vrouwen minder voor.
Onderschatting
De vergelijking met andere cijfers over suïcide en suïcidepogingen in het Vlaamse gewest laat uitschijnen dat de registratie van suïcidaal gedrag door de huisartsenpeilpraktijken resulteerde in een onderschatting.
Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de peilartsen hoe langer hoe minder werden ingeschakeld als eerste hulpverlener bij suïcidaal gedrag door jongeren of volwassenen. Het is aannemelijk dat huisartsen minder goed op de hoogte zijn van suïcidaal gedrag waarmee ze zelf niet direct werden geconfronteerd.
Los daarvan blijft het natuurlijk ook zo dat personen zonder (vaste) huisarts niet opgenomen zijn in de registratie en dat andere zorgverleners de huisarts niet altijd op de hoogte brengen van een suïcidepoging van hun patiënt.
De afnemende betrokkenheid van huisartsen bij suïcidaal gedrag is zorgwekkend vermits van huisartsen verwacht wordt dat ze alert zijn voor tekens van mogelijk herval.
Het thema kan wel opgenomen blijven in de jaarlijkse registratie mits extra inspanningen om de kwaliteit van de registratie te bewaken.
De huisartsenpeilpraktijken
In 2007 en 2008 bestond het Belgische netwerk van huisartsenpeilpraktijken uit een steekproef van 182 huisartsen die enkele specifieke gezondheidsproblemen in hun praktijk registreren. Elke week sturen zij hun gegevens op naar het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid, waar deze verwerkt worden.
Die registratie liep over de kalenderjaren 2007 en 2008 en ging over "alle handelingen, al dan niet met fatale afloop, van zelfverwonding of zelfintoxicatie (wat in het geval van intoxicatie door geneesmiddelen betekent dat de voorgeschreven dosis bewust werd overschreden)" waarmee de huisarts werd geconfronteerd in zijn praktijk of tijdens een wachtdienst.
Auteurs
Nicole Boffin, Nathalie Bossuyt, Viviane Van Casteren, Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid, Afdeling Epidemiologie
Incidentie: Het aantal nieuwe gevallen van een bepaalde ziekte, aandoening of gebeurtenis in een bepaalde tijdsperiode in een bepaalde risicopopulatie.