Op deze pagina:
Borstkankeropsporing per leeftijdsgroep
De jongste leeftijdsgroep (50-54 jaar) neemt relatief minder deel aan het georganiseerde bevolkingsonderzoek (38%). Ze ondergaat relatief vaker 1 (of meer) mammografieën buiten het bevolkingsonderzoek (25%).
De 55-64-jarige vrouwen nemen relatief het vaakst deel aan het gratis bevolkingsonderzoek naar borstkanker (41%).
Bij de
55-59-jarige vrouwen ligt het percentage dat ten minste 1
mammografie onderging (binnen of buiten het bevolkingsonderzoek) relatief het hoogst (64%).
Percentage vrouwen dat een mammografie onderging binnen of buiten het bevolkingsonderzoek, Vlaams Gewest, 2005-2006
| Leeftijdsgroep |
% binnen het bevolkingsonderzoek |
% buiten het bevolkingsonderzoek |
% totaal met mammografie |
Aantal vrouwen bevolking |
| 50-54 jaar |
37,9% |
24,9% |
62,8% |
208.240 |
| 55-59 jaar |
41,4% |
22,6% |
64,0% |
190.226 |
| 60-64 jaar |
41,2% |
20,5% |
61,7% |
167.586 |
| 65-69 jaar |
39,1% |
17,0% |
56,0% |
150.687 |
totaal
(50-69 jaar) |
39,9% |
21,6% |
61,5% |
716.739 |
| Bron: |
Eigen bewerking IMA-data, 2005-2006 |
Terug naar boven
Evolutie vrouwen met mammografie
Het aandeel vrouwen dat een mammografie onderging (ongeacht of dit binnen of buiten het bevolkingsonderzoek gebeurde) steeg in alle leeftijdsgroepen jaarlijks met enkele procentpunten. De stijging is het meest uitgesproken in die groepen die in aanmerking komen voor het bevolkingsonderzoek naar borstkanker.
Evolutie berekend op basis van cijfergegevens IMA
- In de periode 2003-2004 had 56% van de vrouwen een mammografie gehad.
- In de periode 2004-2005 was dit licht gestegen tot 57%.
- In de periode 2005-2006 steeg het nog verder naar 61%.
Waar zit de stijging?
- Het was vooral het percentage vrouwen dat een screeningsmammografie liet uitvoeren (binnen het bevolkingsonderzoek) dat verhoogde van 34% naar 40%.
- Vooral de leeftijdsgroepen 55-59 jaar en 60-64 jaar kenden een grote stijging.
- In de leeftijdsgroep 50-54 jaar was de stijging minder uitgesproken.
Evolutie percentage vrouwen die een mammografie ondergingen binnen of buiten het bevolkingsonderzoek, per leeftijdsgroep, 2003-2004 versus 2005-2006, Vlaams Gewest
Bron: Eigen bewerking IMA-data, 2003-2006
Download: onderliggende cijfers en cijfers 2004-2005 (XLS, 38 kB)
Evolutie berekend op basis van Gezondheidsenquêtes
De stijging tussen 1997 en 2004 is statistisch significant, ook als we rekening houden met de verschillen in leeftijdssamenstelling van de ondervraagden in de 3 gezondheidsenquêtes.
- In de leeftijdsgroep 40-49 jaar steeg het percentage met een mammografie significant van 33% in 1997 tot 37% in 2004.
- In de leeftijdsgroep 50-59 jaar steeg het percentage met een mammografie significant van 45% in 1997 tot 71% in 2004 (lineaire stijging, p<0,0001).
- In de leeftijdsgroep 60-69 jaar steeg het percentage met een mammografie van 47% in 1997 tot 67% in 2004, hoewel er in 2001 een discrete daling te zien is ten opzichte van 1997.
- In de leeftijdsgroep 70-79 jaar steeg het percentage met een mammografie significant van 16% in 1997 tot 30% in 2004.
Het percentage vrouwen dat een mammografie liet uitvoeren verschilt naar leeftijdsgroep en dit in elk van de 3 enquêtes.
Percentage vrouwen van 40 tot 79 jaar dat aangeeft een mammografie te hebben laten uitvoeren in de afgelopen 2 jaar, Vlaams Gewest 1997-2004, en percentage vrouwen dat aangeeft een 'screeningsmammografie' te hebben laten uitvoeren in de afgelopen 2 jaar, Vlaams Gewest 2004
Bron: Gezondheidenquête door middel van interview, WIV, 1997-2001-2004
Download: onderliggende cijfers (XLS, 27 kB)
Voor 2004 is het mogelijk om via enkele bijkomende vragen een schatting te maken van het aantal vrouwen dat in de 2 jaar voor de bevraging een mammografie liet uitvoeren voor screeningsdoeleinden.
"Screeningsmammografie" verwijst hier naar een samengestelde indicator op basis van 5 vragen. Een vrouw onderging een 'screeningsmammografie' indien de mammografie uitgevoerd werd:
- zonder dat de vrouw op hetzelfde moment een echografie onderging,
- zonder voorafgaande klachten,
- zonder een familiale voorgeschiedenis van borstkanker, en
- in antwoord op een uitnodigingsbrief.
Aangezien het om een algemene bevraging gaat, is het niet mogelijk een onderscheid te maken tussen een 'uitnodigingsbrief in het kader van het bevolkingsonderzoek' en een uitnodigingsbrief in het kader van een bedrijfsprogramma of een verwijsbrief van een arts.
Bij 1 op de 3 vrouwen tussen 50 en 69 jaar die aangaf in de afgelopen 2 jaar een mammografie te hebben ondergaan, suggereerden haar antwoorden dat het om een “screeningsmammografie”ging. Dat percentage ligt iets lager dan de cijfers van de screeningscentra zelf of van de mutualiteiten. De definitie van "screeningsmammografie” is hier ook niet dezelfde.
Terug naar boven
Uitnodigingsbrief en leeftijd
In de leeftijdsgroep 50-69 jaar steeg het percentage vrouwen dat zich een uitnodigingbrief herinnert van 46% in 2001 tot 54% in 2004. Vooral de stijging bij de 50-59 jarigen is indrukwekkend.
Het percentage blijft min of meer stabiel bij de 40-49 jarigen terwijl er een belangrijke stijging bij 70-79 jarigen wordt waargenomen (21% vs 31%). Vermoedelijk gaat het bij die oudste groep voor een deel om vrouwen bij wie het langer dan 2 jaar geleden was.
Noot: De uitnodigingsbrief slaat hier niet noodzakelijk op een brief van het bevolkingsonderzoek naar borstkanker; het kan ook gaan om een brief van een bedrijfsspecifiek opsporingsprogramma, een verwijsbrief van huisarts of gynaecoloog, etc.
Percentage vrouwen van 40 tot 79 jaar dat aangeeft in de afgelopen 2 jaar een uitnodigingsbrief te hebben ontvangen, Vlaams Gewest, 2001-2004
Bron: Gezondheidsenquête door middel van interview, WIV, 2001-2004
Download: onderliggende cijfers (XLS, 27 kB)
Terug naar boven
Mammografie en baarmoederhalskankerscreening
Het aantal vrouwen dat aangeeft een mammografie te hebben laten uitvoeren, is significant hoger bij die vrouwen die ook rapporteerden een uitstrijkje van de baarmoederhals te hebben laten nemen.
In 1997 (RR= 2,4; BI: 1,8-3,2), in 2001 (RR= 2,3; BI: 1,8-2,9) en ook in 2004 (RR= 1,8; BI: 1,5-2,1) ondergingen vrouwen die een uitstrijkje lieten nemen ongeveer 2 keer zo vaak een mammografie dan vrouwen die geen uitstrijkje lieten nemen. Vrouwen die een andere preventieve test (zoals een uitstrijkje) lieten nemen, zullen eerder een mammografie laten uitvoeren dan diegenen die dat niet doen. Het positieve verband tussen mammografie en screening voor baarmoederhalskanker ondersteunt de hypothese dat deze vrouwen misschien meer contact met de huisarts en/of de gynaecoloog zouden hebben.
We vinden geen significant verband tussen "screeningsmammografie" en uitstrijkje van de baarmoederhals.
Terug naar boven
Meer info
Bijkomende analyses rond "screeningsmammografie", uitnodigingsbrief en baarmoederhalsscreening werden uitgevoerd in samenwerking met de Afdeling Epidemiologie van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid.
Het intermutualistisch agentschap (IMA) rapporteert jaarlijks over de registratiegegevens van de ziekenfondsen die betrekking hebben op de opsporing van borstkanker. Op de website van het IMA kunt u de rapporten downloaden of interactief raadplegen.
Terug naar boven
Mammografie: Een röntgenfoto van de borst.
Screeningsmammografie: Een mammografie is een röntgenfoto van de borst. Een screeningsmammografie is een mammografie die genomen wordt in het kader van het Vlaams bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Kenmerkend voor een screeningsmammografie is dat de beoordeling van de foto's door de eerste radioloog altijd gevolgd wordt door een tweede beoordeling door een andere radioloog. Bij verschil tussen beide beoordelingen volgt een derde beoordeling.
RR: Relatief risico