Verklaring: Vermijdbare sterfte

Loading...

of vermijdbare doodsoorzaken

Onder vermijdbare doodsoorzaken worden die doodsoorzaken (en ziektes) verstaan die hetzij door preventieve maatregelen, hetzij door medische interventies theoretisch  zouden kunnen voorkomen worden. Hierbij baseert men zich op de meest recente medische en epidemiologische kennis en veronderstelt men ideale omstandigheden. Deze ideale omstandigheden houden bijvoorbeeld in dat niemand zou roken, maar ook dat iedereen overal en onmiddellijk toegang zou hebben tot gespecialiseerde operaties, tijdig een medische dienst consulteert, de therapie trouw volgt, ... . In deze denkwijze zijn ook alle verkeersongevallen vermijdbaar. Het is duidelijk dat de meningen verschillen over wat precies vermijdbaar is en wat niet, en in hoeverre een doodsoorzaak vermijdbaar is, en dat deze menigen evolueren in de tijd. Er bestaan dan ook verschillende methoden om vermijdbare sterfte te berekenen en het resultaat hangt sterk af van de gebruikte methode.  Het 'vermijdbaar zijn' mag niet al te letterlijk worden geïnterpreteerd. De cijfers moeten vooral een hulpmiddel zijn om de beleidsmakers attent te maken op gebieden waar verbetering van de gezondheidszorg en/of van het preventief gezondheidsbeleid mogelijk lijkt. Belangrijk daarbij zijn vergelijkingen in de tijd en met andere regio's/landen.

Vermijdbaar door primaire preventie

 Hiermee worden de doodsoorzaken (en ziektes) bedoeld die te voorkomen zijn indien de volledige bevolking er een standaard gezonde levenswijze op na zou houden en alle voertuigen, wegen en bestuurders 100% betrouwbaar zouden zijn (primaire preventie). De overheid heeft hier een impact op voor zover ze haar bevolking goed weet in te lichten en te sensibiliseren voor de gevolgen van ongezonde voedings- en leefstijlfactoren en in de mate dat zij de verkeersveiligheid en de veiligheid van de motorvoertuigen controleert. Wij hebben onze berekeningen gebaseerd op de publicatie van Leveque et al. (APH, 57). Hieronder vindt u de lijst met geselecteerde doodsoorzaken en voor welke leeftijdsgroepen deze doodsoorzaken als 'vermijdbaar door primaire preventie' worden beschouwd. Daarnaast staat de ICD-10 code en eveneens de ICD-9 code ter verduidelijking. Meer info over de internationale classificatie van ziekten en aandoeningen (ICD) vindt u onder de noemer 'Gebruikte codes'.

 

Overzicht geselecteerde doodsoorzaken voor sterfte vermijdbaar door primaire preventie naar ICD-onderverdeling
Geselecteerde doodsoorzaak Leeftijdsgroep ICD-9 code  ICD-10 code
Longkanker 5-74 162  C33-4
Huidkanker (niet-melanomen) 5-64 173  C44
Ischemische hartziekten 5-64  410-414 I20-5
Levercirrose 15-74 571  K70,K73,K74, 
K721,K760-1
Verkeersongevallen Alle E810-E819, E826-E829  V01.1, V02.1, V03.1, V04.1, V05.1, V06.1, V09.2-3, V10.3-5, V11.3-5, V12.3-5, V14.3-5, V15.3-5, V16.3-5, V17.3-5, V18.3-5, V10.9, V11.9, V12.9, V13.9, V14.9, V15.9, V16.9, V17.9, V18.9, V19.4-6, V19.9, V20.3-5, V21.3-5, V22.3-5, V23.3-5, V24.3-5, V25.3-5, V26.3-5, V27.3-5, V28.3-5, V20.9, V21.9, V22.9, V23.9, V24.9, V25.9, V26.9, V27.9, V28.9, V29.4-6, V29.9, V30.4-7,V30.9, V31.4-7,V31.9, V32.4-7,V32.9, V33.4-7,V33.9, V34.4-7,V34.9, V35.4-7,V35.9, V36.4-7,V36.9, V37.4-7,V37.9, V38.4-7,V38.9, V39.4-7,V39.9, V40.4-7,V40.9, V41.4-7,V41.9, V42.4-7,V42.9, V43.4-7,V43.9, V44.4-7,V44.9, V45.4-7,V45.9, V46.4-7,V46.9, V47.4-7,V47.9, V48.4-7,V48.9, V49.4-7,V49.9, V50.4-7,V50.9, V51.4-7,V51.9, V52.4-7,V52.9, V53.4-7,V53.9, V54.4-7,V54.9, V55.4-7,V55.9, V56.4-7,V56.9, V57.4-7,V57.9, V58.4-7,V58.9, V59.4-7,V59.9, V60.4-7,V60.9, V61.4-7,V61.9, V62.4-7,V62.9, V63.4-7,V63.9, V64.4-7,V64.9, V65.4-7,V65.9, V66.4-7,V66.9, V67.4-7,V67.9, V68.4-7,V68.9, V69.4-7,V69.9, V70.4-7,V70.9, V71.4-7,V71.9, V72.4-7,V72.9, V73.4-7,V73.9, V74.4-7,V74.9, V75.4-7,V75.9, V76.4-7,V76.9, V77.4-7,V77.9, V78.4-7,V78.9, V79.4-7,V79.9, V80.2-7, V80.9, V81.1, V81.9, V82.1, V82.4, V82.9, V83.0-3, V84.0-3, V85.0-3, V86.0-3, V87, V89.2-3 
Vermijdbaar door meer volkomen gezondheidszorg
(secundaire preventie inbegrepen)

Hiermee worden de doodsoorzaken (en ziektes) bedoeld die theoretisch te voorkomen zijn door vaccinatie, vroegtijdige opsporing (screening) en/of een gepaste behandeling. Indien deze sterfteoorzaken toch geregeld voorkomen, kan men zich afvragen of het gezondheidszorgsysteem wel optimaal functioneert. Wij hebben onze berekeningen gebaseerd op de publicatie van Nolte & McKee (BMJ, 327). In deze methode wordt een leeftijdsgrens gehanteerd: enkel het overlijden van personen onder de 75 jaar wordt in rekening gebracht. Vanaf een zekere leeftijd zijn immers veel van deze doodsoorzaken moeilijk(er) te vermijden. Voor bepaalde doodsoorzaken wordt een ruwe schatting gemaakt van het vermijdbare deel van deze doodsoorzaak: bijvoorbeeld voor de sterfte door ischemische hartziekten wordt enkel rekening gehouden met de helft van de overlijdens. Aangezien wij echter ischemische hartziekten ook geselecteerd hebben als 'vermijdbaar door primaire preventie' bij personen tussen 5 en 64 jaar, worden bij medisch vermijdbare sterfte voor ischemische hartziekten enkel de helft van de overlijdens bij jonge kinderen (0-4 jaar) en bij 65 tot 74 jarigen meegeteld.

Hieronder vindt u de lijst met geselecteerde doodsoorzaken en voor welke leeftijdsgroepen deze doodsoorzaken als 'vermijdbaar door een meer volkomen gezondheidszorg' worden beschouwd. Daarnaast staat de ICD-10 code en eveneens de ICD-9 code ter verduidelijking. Meer info over de internationale classificatie van ziekten en aandoeningen (ICD) vindt u in het deel extra info/gebruikte codes.

 

Geselecteerde doodsoorzaken voor sterfte vermijdbaar door meer volkomen gezondheidszorg naar ICD-onderverdeling
Geselecteerde doodsoorzaak Leeftijdsgroep  ICD-9 code ICD-10 code
Intestinale infecties 0-14  1-9 A00-9
Tuberculose 0-74  10-18, 137 A15-9,B90
Difterie/tetanus/poliomyelitis 0-74  32, 37, 45 A36,A35,A80
Kinkhoest 0-14  33 A37
Septicaemia 0-74  38 A40-1
Mazelen 1-14 55  B05
Colorectale kanker 0-74  153-154 C18-21
Huidkanker 0-4/65-74  173 C44
Borstkanker 0-74  174 C50
Baarmoederhalskanker 0-44  180 C53
Baarmoederkanker 0-74  179, 182 C54-5
Testiskanker 0-74  186 C62
Ziekte van Hodgkin 0-74  201 C81
Leukemie 0-44 204-208  C91-5
Schildklieraandoeningen 0-74  240-246 E00-7
Diabetes mellitus 0-49 250  E10-4
Epilepsie 0-74  345 G40-1
Chron. reumatische hartziekten 0-74  393-398 I05-9
Hypertensie 0-74  401-404 I10-3, I15
Cerebrovasculaire ziekte 0-74  430-438 I60-9
Luchtwegenziekten (niet influenza,pneumonie) 1-14  460-479, 488-519 J00-9,J20-99
Influenza 0-74 487  J10-1
Pneumonie 0-74 480-486  J12-8
Maagzweer 0-74  531-533 K25-7
Appendicitis 0-74 540-543  K35-8
Abdominale hernia 0-74  550-553 K40-6
Cholelithiase en cholecystitis 0-74 571-575.1  K80-1
Nephritis en nephrose 0-74  580-589 N00-7,N17-9,N25-7
Goedaardige prostaathyperplasia 0-74  600 N40
Maternale sterfte -  630-676 O00-99
Congen. cardiov. aand. 0-74  745-747 Q20-8
Bepaalde aandoeningen ontstaan in perinatale periode niet doodgeboorte  760-779 P00-96,A33
Medische fouten (chirurgie/verzorging) 0-74  E870-876, E878-879 Y60-9,Y83-4
Ischemische hartziekten (50%) 0-4/65-74  410-414 I20-5

 

Ischemische hartziekten: Hartziekten veroorzaakt door een verminderde bloedtoevoer naar de hartspier zelf. De verminderde bloedtoevoer is meestal een gevolg van een vernauwing van de slagaders.
ICD-10: International Classification of Diseases, tenth revision

Sluit